مختلف دربارهء آن بود كه به طور مختصر بيان كرديم و بيشتر اخبارى كه نقل كرديم از اخبار عامه بود و روايات خاصه ، و آنچه را شيعيان روايت كرده‌اند نقل نكرديم . و غرض و هدف ما از بيان جنگ بصره و كشتار و كردارهاى ناپسندى كه در آن صورت گرفت ، اين بود كه دشمنى و ستيز آن قوم با امير المؤمنين على ( ع ) را روشن سازيم كه بدون آنكه شبهه‌اى در بر حق بودن حكومت او وجود داشته باشد و بدون هيچ عذرى و به عمد با او جنگ كردند و قصد ريختن خونش را داشتند و بر خلاف او رفتار كردند و با اين اخبار توضيح دهيم و روشن سازيم كه ادعاى توبهء ايشان باطل است و عقيدهء برخى از حشويه و معتزله و مرجئه كه مىگويند طلحه و زبير و ديگران توبه كرده‌اند ، سست و تباه است . از جمله امورى كه اين موضوع را ثابت مىكند ، اين است كه آن قوم به كردار خود اصرار مىورزيدند و از آن پشيمان نبودند و نه تنها توبه نكردند بلكه آنان با دشمنى و كينه نسبت به على ( ع ) و زدن تهمت گمراهى و بدعت‌گزارى به او و فرزندان و شيعيان و يارانش از همهء آنان تبرى مىجستند و آن را وسيلهء تقرب به خداوند مىدانستند . البته كه امير المؤمنين ( ع ) هم نسبت به آنان همين عقيده را داشت و تقرب به خداوند را جهاد و جنگ با آنان مىديد و اين موضوع تا هنگام رحلت آن حضرت ادامه داشت . اينك علاوه بر اخبارى كه تاكنون نوشتم و همهء اهل عقل و نقل با اختلاف نظرى كه دارند صحت آن را مىپذيرند ، مطالب ديگرى هم كه گواه بر اين است مىنويسم ؛ هر چند آنها را در كتابهاى ديگر خود جمع كرده‌ام ولى چون مايهء تأكيد و تأييد است در اين كتاب هم مىآورم تا از فحواى آن استفاده شود و از خداوند يارى مىخواهم . از جمله موضوعى است كه أبو بكر محمد بن عمر جعابى « 1 » از ابو العباس احمد بن محمد بن سعيد بن عقده « 2 » ، از ابو الحسن على بن حسين بن فضال با اسناد او در كتاب مبنى كه از كتابهاى مشهور اوست ، از ابان بن عثمان ، از اجلح ، از ابو صالح ، از

--> ( 1 ) جعابى از محدثان بزرگ قرن چهارم و در گذشته به سال 355 هجرى است . براى اطلاع بيشتر ، رجوع كنيد به شيخ طوسى ، الفهرست ؛ شمارهء 669 . م ( 2 ) ابن عقده ( درگذشته 432 ه ق ) از محدثان بنام است . رجوع كنيد به عمر رضا - كحاله ، معجم المؤلفين ؛ ج 2 ، ص 106 . م