الشيخ المفيد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
230
الجمل ( نبرد جمل ) ( فارسى )
ابو سهل از حسن بصرى نقل مىكند كه مىگفته است چون به طلحه تير خورد ، سوار بر استرى شد و به غلام خود گفت جايى پيدا كن كه من وارد شوم . غلام گفت : نمىدانم تو را كجا ببرم ؟ طلحه گفت : هرگز چون امروز نديدهام كه خون پيرمرد محترمى چون من اين چنين تباه شود . حسن بصرى مىگفته است ، آرى فرمان خداوند قضاى محتوم است . در روايت على بن زيد بن جذعان « 1 » چنين آمده است كه چون به طلحه خبر رسيد زبير از معركه دور شده است به جستجوى او برآمد و جنگ در گرفته بود و آنان از بازگشت زبير آگاه نبودند . در اين هنگام مروان بن حكم از كنار طلحه گذشت و چون او را ديد [ با خود ] گفت ، به خدا سوگند كه پس از امروز نمىتوانم انتقام خون عثمان را بگيرم و حال آنكه هم اكنون قاتل او ميان سينهها و كفلهاى شتران است و تيرى به طلحه زد و او را كشت . و در روايت سفيان بن عيينه « 2 » از ابو موسى ، از حسن بن ابو الحسن چنين آمده است كه مىگفته است : طلحة بن عبد الله از روستاهايى كه عثمان بن عفان در اختيار او گذاشته بود هزينهء خويش را فراهم مىساخت و چنان بود كه هنگام برداشت محصول آن روستاها هزار سوار شب آنجا مىخوابيدند و بار مىكردند و مىرفتند و حق اين نعمت عثمان را نشناخت و در ريختن خونش كوشش كرد . و چون روز جنگ جمل فرا رسيد ، زرهى بر تن كرد كه تمام اعضاى او را از خوردن تير محفوظ بدارد ؛ در عين حال تيرى به او خورد ، و فرمان خداوند مقدر است ، و خود ، او را ديدم كه چون تير خورد ، مىگفت : تا امروز نديدهام كه خون پيرمردى چنين تباه گردد كه خون من تباه شد . حسن مىگفته است : پيش از اين در ركاب پيامبر ( ص ) جنگ كرده و دست خويش را سپر بلاى آن حضرت قرار داده بود ، ولى افسوس كه خود ، كار خويشتن را تباه ساخت و به خدا سوگند من قبر او را ديدم كه جايگاه شقاوت و بدبختى بود و كنار آن مىنشستند و قضاى حاجت مىكردند و عجيبتر از اين قوم نديدهام .
--> ( 1 ) از راويان بزرگ قرن اول و دوم هجرى است . ترمذى او را صدوق و مورد اعتماد دانسته است . مرگش در سال 131 ه ق بوده است ، رجوع كنيد به ذهبى ، ميزان الاعتدال ، ذيل شماره 5844 . م ( 2 ) سفيان بن عيينه هلالى ( درگذشتهء 198 ه ق ) از راويان مورد اعتماد قرن دوم هجرى است . براى اطلاع بيشتر ، رجوع كنيد به ذهبى ، ميزان الاعتدال ؛ ذيل شمارهء 3327 و قهپائى ، مجمع الرجال ؛ ج 3 ، ص 133 . م