الشيخ المفيد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
117
الجمل ( نبرد جمل ) ( فارسى )
نامهء عثمان به معاويه عثمان همان هنگام مسور بن مخرمهء زهرى را همراه نامهاى پيش معاوية بن ابى سفيان فرستاد و براى او چنين نوشت : اما بعد ، من اين نامه را در حالى براى تو مىنويسم كه به خدا سوگند گمان نمىكنم تا رسيدن اين نامه به دست تو زنده باشم . همانا كه تو را ديدم و از تو خشنودم و به تو اطمينان كردم و به آرزوها و خواستههاى تو اعتماد كردم و اين آرزو براى تو بدون آنكه خوار و زبون شوى فراهم نخواهد شد و يكى از اين دو بهتر از ديگرى است . به هر حال همين كه اين نامهام به دست تو رسيد ، سپاهى تندرو از شام گسيل دار و يكى از مردان مورد اعتماد خويش را بر ايشان بگمار و حبيب بن مسلمه را بر اين كار مأمور كن و به او بگو مسافت دو روز را در يك روز و مسافت دو شب را در يك شب بپيمايد و هر دو منزل را چون يك منزل طى كند و اگر بتوانى خودت با شتاب بسيار و ناگهانى بيايى كه كار از كار گذشته و چيزى باقى نمانده است . به هر كس مىخواهى بده يا مده و هر چه مىخواهى انجام بده و اين كار به اين زودى اصلاح و آشكار نمىشود و دين صدمه خواهد ديد . و السلام . در همين مقدار از گفتار امير المؤمنين على ( ع ) كه آورديم مشاهده مىشود كه چگونه مكرر بر عثمان اعتراض كرده و چون به نتيجه نرسيده است ، از او و آن قوم كنارهگيرى كرده است ، تا كار به آنجا كشيد كه كشيد . بنابراين چگونه مىتوان با توجه به آنچه توصيف كرديم على ( ع ) را در مورد آنچه بر سر عثمان آمده است مورد عتاب قرار داد ؟ و با آنچه يادآور شديم چگونه مىتوان گفت على ( ع ) از كارهاى عثمان راضى و خشنود بوده است ؟ و با مسائلى كه بررسى كرديم چگونه مىتوان گفت نسبت به او خشمگين نبوده ؛ و با توجه به مطالبى كه قبلا آورديم ، همگان معتقد بودند كه عثمان بدعتها آورده است و همان گونه كه گذشت اين موضوع روشن است كه على ( ع ) آن قوم را در محاصره كردن و خلع و كشتن عثمان هيچ گونه يارى نداده است ؛ زيرا بدى اين كار و نتايج زشت آن را كاملا مىدانسته و [ به آن ] احاطه داشته و مىدانسته كه بايد براى بطلان ادعاى كسانى كه چنان تهمتى به او خواهند زد دليلى داشته باشد تا بتواند در قبال تزوير و بهتان آنان از خود دفاع كند . و اين مسأله منافاتى با راى آن حضرت در تقبيح اعمال عثمان ندارد و آن را شرح و توضيح داديم و ما به خواست خداوند در مورد كشتن عثمان و كسانى كه او را محاصره كردند و يارى ندادند ، در همين