الشيخ الصدوق ( مترجم : حسن زاده )

7

ثواب الأعمال وعقاب الأعمال ( فارسى )

عقاب الأعمال ، الخصال ، علل الشرائع ، عيون اخبار الرضا ، كمال الدين و تمام النعمة ، معانى الأخبار ، من لا يحضره الفقيه ، صفات الشيعه ، فضائل الشيعه ، المقنع ، الهداية و فضائل الأشهر الثلاثة . همه اين كتابها بجز سه كتاب اخير ( المقنع ، الهداية و فضائل الأشهر الثلاثة ) به زبان فارسى ترجمه و چاپ شده است . « 1 » متأسفانه خيلى از آثار شيخ صدوق مفقود شده است كه معروف‌ترين و مهم‌ترين آنها كتاب ارزندهء « مدينة العلم » مىباشد كه مفصّل‌تر از كتاب « من لا يحضره الفقيه » او بوده است و تا زمان شيخ حسين بن عبد الصمد ( پدر شيخ بهائى ) موجود بوده و از آن پس مفقود گشته است . « 2 » بعضى از كتابها نيز به غلط به وى نسبت داده شده است كه از آن جمله كتاب « المجموع الرّائق من ازهار الحدائق » است كه چون در اوائل آن ، كتاب « الاعتقادات » صدوق آمده آن را منسوب به او دانسته‌اند در حالى كه اين كتاب شامل رساله‌هايى از بزرگان است و به همّت سيّد هبة اللَّه موسوى تدوين شده است . « 3 » براى همين علامه افندى در كتاب « رياض العلماء » مىفرمايد : « كتاب لطيف ، جامع لأكثر المطالب ، و غلط من نسب هذا الكتاب إلى الصّدوق أو إلى المفيد » . « 4 » كتاب « مصادقة الاخوان » كه در سال 1325 ه . ش در تهران و در 1976 م در بغداد به كوشش دكتر حسين على محفوظ به چاپ رسيده ، هم به او ، هم به پدرش نسبت داده شده است . و ظاهر روايت مؤلّف كتاب از محمد بن يحيى عطّار با لفظ « حدّثنا » انتساب آن به پدر را تقويت مىكند . ( الذريعة » آقا بزرگ 21 / 97 ) . مورد ديگر اثرى است كه در قم در سال 1351 ه . ش بر اساس نسخه‌اى خطى از كتابخانهء ناصريّه در لكهنو همراه با ترجمه جناب آقاى عزيز اللَّه عطاردى با عنوان « المواعظ » به چاپ رسيده است ، امّا اين اثر بر خلاف تصوّر مترجم مزبور چيزى جز نوادر « من لا يحضره الفقيه » نيست و ارتباطى به كتاب مفقود « مواعظ » كه نجاشى و

--> ( 1 ) ر . ك : « فصلنامهء علوم حديث » شمارهء 25 ، مقالهء « كتابشناسى ترجمهء آثار حديثى شيخ صدوق به فارسى » ، شمارهء 26 نامهء آقا مددى ( ص 215 - 216 ) . ( 2 ) « الذريعة » 20 / 251 - 253 . ( 3 ) اخيرا جناب آقاى حسين درگاهى اين كتاب را تحقيق كرده و توسط ارشاد اسلامى در دو جلد به چاپ رسيده است . ( 4 ) « رياض العلماء » 5 / 305 .