عدل و اعتدال مقتضى است باينكه مواد متساوى باشند و اشباح بر حسب ارواح و اختلاف آنها و مزاجها نيز اختلاف داشته باشند بر حسب انواع و توزيع آنها بر اصناف و اشخاص و افراد و توجيه افراد از هر نوعى بتناسب غايات آنها خواهد بود پس هر كه عمل او طالح و ناپسند باشد و عقيده او بر خلاف حقيقت باشد به خود ستم نموده و جوهر روحى خود را تيره نموده و استعداد خود را در طريق كسب شقاوت به كار بسته است و از سعادت اخروى باز خواهد ماند . حقايق ارواح متنوع است هم‌چنين كمال جواهر نفوس بشرى بر اساس اختلاف استوار است هم‌چنانكه مواد جسمانى از لحاظ قوابل سفلى متفنن و مختلف خواهد بود و ارواح بشر نيز بر حسب فطرت خدا داده نهايت اختلاف را خواهند داشت و از لحاظ صفاء و نورانيت و قوه و ضعف اختلاف بسيار خواهند داشت و از لحاظ قوة و درجات قرب و بعد معنوى بساحت كبريائى اختلاف بسيار خواهند داشت بطورى كه دو فرد يكسان نخواهد بود . هم‌چنانكه مواد سفلى نيز از لحاظ نظافت و كثافت و مزاج آنها مختلف خواهد بود و از لحاظ قرب و بعد به حد اعتدال حقيقى و نيز از لحاظ قابليت و تعلق ارواح به آنها مختلف خواهد بود و در عالم تقدير در برابر هر روحى تناسب از مواد خواهد بود و از مجموع تركيب آنها استعداد براى بعض علوم و ادراكات در بعض ديگر كه موافق بعض اعمال است بر حسب آنچه پروردگار تقدير فرموده است . هم‌چنانكه فرمود : ( الناس معادن كمعادن الذهب و الفضة ) و در خزاين غيبى كبريائى قبل از ايجاد نفوس و ابدان ذخيره بوده‌اند با توجه باينكه لازم اين نظر آن نيست از ارواح و نفوس بشرى قديم باشد . زيرا كينونت حقايق اشياء در خزاين غيبى آنها و قضاء ربوبى كينونت است كه اعلى و اشرف از وجود آنها در عوالم امكان و ادوار و اكوان خواهند بود . خلاصه نظام جهان بر اساس اختلاف در شئون هر يك از انواع و اشخاص و افراد