علي محمد ميرجليلى
84
وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى )
ب : آيا درهنگام شروع در عبادات ، قصد وجه « 1 » نيز جزء نيّت بوده و توجّه به آن لازم است يا خير ؟ فيض مىفرمايد : لزوم قصد وجه از اختراعهاى متأخرين است و در قرآن و روايات اثرى از آن نيست و دليل ديگرى نيز بر لزوم رعايت آن موجود نيست . « 2 » ج : در بحث نماز مسافر ، شيخ طوسى و شيخ صدوق فتوى دادهاند كه مسافرى كه قصد سفر چهار فرسخى دارد ، اگر بخواهد همان روز بر گردد ، بايد نمازش را شكسته بخواند ، ولى اگر بخواهد روزهاى آينده برگردد ، مخيّر بين قصر و تمام است . فيض اين فتوى را بدون مستند مىشمرد و آن را جمع تبّرعى براى رفع تعارض بين دو دسته از اخبار مىداند ، لكن چون شاهدى در خود روايات بر اين جمع نيست ، فيض آن را ردّ كرده است و دراين زمينه مىگويد : در هيچ يك از روايات شاهدى براين فتوى وجود ندارد ، بلكه اشعار و اشارهاى نيز بر فتواى تخيير ( در صورت تصميم بر باز گشت در روز يا روزهاى بعد ) در روايات نيست . . . . . . . متأسفانه ساير فقها نيز بىدليل و از روى بىتوجهى ، از شيخ طوسى پيروى كرده و مطابق نظر شيخ فتوا دادهاند . « 3 » 17 - شرح « ضرب المثل » هاى موجود در روايات . حضرات معصومين عليهم السلام در بسيارى از موارد براى بيان مراد خود از مثلهاى موجود در زبان عربى استفاده كردهاند . شخص مراجعه كننده اگر توجه به مثل بودن آنها نداشته باشد و بخواهد صرفاً با مراجعه به لغت نامهها به معناى اين گونه روايات پى برد ، چه بسا نتواند مراد معصوم عليه السلام را
--> ( 1 ) . توجه به استحباب يا وجوب عمل در هنگام نيّت و شروع آن را قصد وجه مىنامند . ( 2 ) . الوافى ، ج 6 ، ص 329 و 330 . براى مطالعهء بيشتر در اين بحث به فصل پنجم از همين كتاب ( روشهاى فقه الحديثى فيض ، روش فقهى ) مراجعه شود و نيز ر . ك . به : الوافى ، ج 8 ، ص 638 . ( 3 ) . الوافى ، ج 7 ، ص 134 و 135 .