علي محمد ميرجليلى
85
وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى )
دريابد . از اينجاست كه شناخت مثلها و توجه به معناى واقعى آنها لازم مىباشد . فيض در « وافى » به همين نكته توجه داشته و در موارد مختلف ، ضرب المثل بودن عبارت و مراد از آن را بيان كرده است . به عنوان نمونه : در روايتى آمده است : « اذا ماتَ المْؤمِنُ خَلّى عَلى جِيرانِهِ مِنَ الشَّياطِينِ عَدَدَ رَبيعَةَ وَ مُضَرَ كانُوا مُشْتَغِلينَ بِهِ . » « 1 » فيض مىفرمايد : « عدد ربيعه و مضر » يك ضرب المثل است . « ربيعه » و « مضر » نام دو قبيله است ، براى بيان فراوانى يك شى به اين دو قبيله مثل مىزنند . « 2 » 18 - توضيح پيرامون تشبيههاى موجود در روايات . معصومين عليهم السلام براى تبيين معارف و احكام دين از فنّ تشبيه در موارد زيادى استفاده كردهاند . توجه به تشبيهها و فلسفه آنها ما را درفهم احاديث كمك مىكند . فيض در بسيارى از موارد به اين امر پرداخته است و اينك چند نمونه : الف : مرحوم فيض در شرح حديث « فَضْلُ العالِمِ عَلى العابِدِ كَفَضْلِ القَمَرِ عَلى سائِرِ النُّجُومِ لَيْلَة الْبَدْرِ » « 3 » مىگويد : دراين حديث ، نور عابد به نور ستارگان تشبيه شده است ؛ زيرا نور عابد بيشتر و فراتر از خودش نمىباشد و نمىتواند ديگرى را هدايت كند ، همچنان كه به كمك نور ستارهها نمىتوان چيزى را مشاهده كرد . ولى نور عالم مانند نور ماه در شب چهاردهم مىباشد ، عالم علاوه بر آنكه خود با نور علم هدايت مىشود ، مىتواند ديگران را نيز هدايت كند . عالم نيز بر دو قسم است : - دانشمندانى كه علم خود را مستقيماً از خداوند دريافت نكردهاند و به اصطلاح ، علم آنها « لدنّى » نيست ، بلكه برسر سفرهء انبيا و ائمه عليهم السلام نشسته و ريزهخوار
--> ( 1 ) . هنگام فوت انسان مؤمن ، شياطين فراوانى كه سعى در گمراه كردن او داشتند به سراغ همسايههاى او مىروند . ( 2 ) . الوافى ، ج 5 ، ص 758 و 759 . ( 3 ) . برترى عالم بر عابد مانند برترى نور ماه در شب چهادرهم ، بر نور ساير ستارگان است .