بر راه اجتهاد اصولى تاخته است ، همانا استرآبادى است . « 1 » ناگفته نماند كه فيض قبل از ملاقات با استرآبادى نيز گرايشى به شيوهء اخبارى داشته است و ملاقات با امين ، وى را مصمم‌تر ساخته است . « 2 » فيض در سال 1029 ق . كه به مكّه مشرف شد « 3 » با ملّا امين ملاقات كرده است ؛ زيرا مرگ امين در سال 1033 « 4 » يا 1036 ق « 5 » اتفاق افتاده است . بنابراين فيض قبل از اتمام دههء سوم از عمر خود از اجتهاد اصولى بر مىگردد . از اين به بعد است كه كتاب‌هاى فيض در ردّ بر طريقهء اجتهاد اصولى ظهور مىيابد . به عنوان مثال « تسهيل السبيل » را در سن 33 سالگى ( 1040 ق . ) « 6 » و « الاصول الاصليه » و « راه صواب » را در سن 34 سالگى ( 1041 ق . ) « 7 » و « سفينةالنجاة » را در 51 سالگى ( 1058 ق . ) « 8 » و « الحق المبين » را در سن 61 سالگى ( 1068 ق . ) « 9 » نوشته است ؛ همچنان كه مقدّمهء « وافى » در همين سال نگاشته شده است . « 10 » در همهء اين كتب از مواضع اخباريين دفاع نموده و بر اصوليين و مجتهدين كه از قواعد اصولى در استنباط بهره مىبرند انتقاد مىكند ، حتّى اجتهاد اصولى و تمسك به

--> ( 1 ) . قصص العلماء ، ص 321 . ( 2 ) . رسالهء « الاصول الاصلية » ، ص 1 . ( 3 ) . در بحث سفرهاى علمى فيض گذشت . ر . ك . به : ده رسالهء فيض ، ص 59 - 60 . ( 4 ) . قصص العلماء ، ص 322 . ( 5 ) . امل الآمل ، ج 2 ، ص 246 . ( 6 ) . الذريعه ، ج 4 ، ص 182 ؛ فهرست‌هاى خود نوشت فيض ، ص 89 . ( 7 ) . الذريعه ، ج 2 ، ص 178 و ج 10 ، ص 164 ؛ فهرست‌هاى خود نوشت فيض ، ص 88 و 175 . ( 8 ) . الذريعه ، ج 12 ، ص 202 ؛ فهرست‌هاى خود نوشت فيض ، ص 87 . ( 9 ) . الذريعه ، ج 7 ، ص 38 . ( 10 ) . الوافى ، ج 3 ، صفحه آخر . فيض تاريخ اتمام را « جمعت الاحاديث / 1068 » خوانده است .