روش اجتماعى فيض از عالمانى است كه همواره در بين مردم و در بطن جامعه حضور داشته و از گوشه‌گيرى و منزوى زيستن پرهيز كرده است . در فصل اوّل گذشت كه وى امامت جمعه پايتخت كشور ايران در عصر شاه عباس ثانى صفوى ( 1052 - 1078 ق . ) را بر عهده گرفت و قبل از آن نيز در كاشان به اين امر اشتغال داشت . « 1 » تسلّط وى بر فلسفه و عرفان و غرق شدن در مباحث عميق فكرى و روحانى ، مانع از حضور اجتماعى اين عالم بزرگ نگرديد ، با آنكه بسيارى از فلاسفه و عارفان به گوشه‌گيرى و عزلت گرفتار آمده‌اند . از اينجاست كه در شرح روايات نيز تفسيرهايى با ديد اجتماعى از او مىبينيم و اينك به چند نمونه اشاره مىكنيم : الف - امام سجّاد عليه السلام فرموده‌اند : مُجالَسَةُ الصَّالِحينَ داعِيةٌ الَى الصَّلاحِ ؛ همنشينى فرد با انسان‌هاى صالح او را به سوى صالح شدن پيش مىبرد . فيض در شرح آن مىفرمايد : سخن امام عليه السلام تشويق كردن به معاشرت و دوستى با مردم و بهره‌برى از فضايل انسان‌هاى كامل است . امام عليه السلام ما را از گوشه‌گيرى و بريدن از جامعه كه سبب رشد نفاق و وسواس و محروميّت از راه و روش پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و محروميّت از شيوهء پسنديدهء اجتماعى زيستن است باز مىدارد ؛ زيرا گوشه‌گيرى سبب ترك بسيارى از فضائل اخلاقى و اعمال خير شده و بسيارى از سنّت‌ها و آداب شرعى نظير جمعه و جماعت و مكارم اخلاقى را از بين مىبرد . علاوه بر آن ، انسان را از رسيدن به بسيارى از كمال‌هاى نفسانى كه از راه ورود در

--> ( 1 ) . رسالهء شرح صدر ، مطبوع در « ده رساله فيض » ، ص 58 به بعد .