سياست و قبول مسئوليت‌هاى اجتماعى براى او حاصل مىشود ، باز مىدارد . گوشه‌گيرى ، انسان را از طىّ مدارج علمى و بهره‌برى از محضر و درس دانشمندان و بزرگان و رفع ابهام‌هاى علمى محروم مىسازد . فرد گوشه گير نمىتواند به سعادت استادى و تأديب و اصلاح مردم دست يابد . « 1 » ب - امام باقر عليه السلام مىفرمايد : الْمُؤَلَّفَةُ قُلُوبُهُمْ « 2 » لَمْ يَكُونُوا قَطُّ اكْثَرَ مِنْهُمُ الْيَوْمَ ؛ آمار كسانى كه با تشويق‌هاى مالى در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله جذب اسلام مىشدند ، بيش از زمان ما نبوده است . فيض فلسفهء اين سخن امام را چنين بيان مىكند : اكثر مسلمانان در بيشتر زمان‌ها و سرزمين‌ها دينشان مبتنى بر دنيا و حلّ مشكلات اقتصاديشان است . اگر از نظر اقتصادى در رفاه باشند به دين هم تن در مىدهند ، ولى اگر در تنگنا قرار بگيرند ، از قبول دين سرباز مىزنند . « 3 » ج - شخصى از امام صادق عليه السلام پرسيد : من حديثى از پدرتان شنيده‌ام . آيا مىتوانم در هنگام نقل آن را به شما نسبت دهم ؟ امام عليه السلام در پاسخ فرمود : عيبى ندارد ، ولى دوست دارم آن را به پدرم نسبت دهى . فيض در توجيه سخن امام مىفرمايد : شخصى كه از دنيا رحلت كرده است ، سخنش نزد مردم بيشتر از فرد زنده مورد قبول قرار مىگيرد ؛ زيرا شخص متوفّى

--> ( 1 ) . الوافى ، ج 1 ، ص 104 و 105 . فيض پس از آوردن اين شرح آن را به ملاصدرا نسبت داده است . ( 2 ) . مراد از « مؤلفةُ قلوبهم » كسانى هستند كه انگيزهء معنوى نيرومندى براى پيشبرد اهداف اسلامى ندارند ، ولىمىتوان باتشويق‌ها و كمك‌هاى مالى ، محبّت آنها را جلب و يا شرّ آنها را دفع نمود ، خواه كافر باشند يا مسلمان سست ايمان . ( 3 ) . الوافى ، ج 4 ، ص 215 .