علي محمد ميرجليلى
226
وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى )
هنگام تفسير آيهء « فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى طَعامِهِ » « 1 » فيض روايتى از امام باقر عليه السلام نقل مىكند كه در شرح آيهء فوق فرمود : انسان بايد دقّت كند كه علم خود را از چه كسى مىگيرد و نزد چه استادى شاگردى مىكند . فيض پس از نقل اين روايت توضيح مىدهد كه مراد امام عليه السلام تخصيص نيست ، امام نمىخواهد لفظ « طعام » در آيه را منحصر در علم كند ، بلكه مراد امام آن است كه طعام بر دو قسم است : طعام روح كه همان علم است و طعام جسم كه همان غذا مىباشد . « 2 » رفع تضادّ از اخبار متعارض يكى از بهترين خدمتهاى مرحوم فيض به روايات چگونگى برخورد وى با احاديث متعارض است . چنان كه در فصل دوّم گذشت و فيض خود به آن تصريح كردهاست ، رواياتى را كه نياز به شرح دارد با استفاده از روايات ديگر يا سخن علما و ائمّهء لغت يا . . . شرح مىدهد ؛ ولى در هنگام برخورد با روايات متعارض ، سعى مىكند بين آنها جمع كند و بر طبق قاعدهء مشهور « الْجَمْعُ مَهْما امْكَنَ اوْلى مِنَ الطَّرْحِ » جمع دلالى را بر ترجيح مقدّم مىداند ، لكن در هنگام جمع تلاش فيض بر آن است كه از خودِ روايات ، شواهدى بر اين جمع بيايد و به خود اجازه نمىدهد كه به جمع دلخواه بپردازد . فيض هرگاه نتواند بين دو روايت را جمع كند ، آن گاه به سراغ ترجيح مىرود : اگر روايتى احتياج به شرح داشت ، چنانچه شرح آن را در روايت ديگرى ديدم آن را آوردهام ، هر چند آن روايت از غير كتب اربعه باشد ، و گرنه چنانچه يكى از
--> ( 1 ) . عبس / 24 . ( 2 ) . الوافى ، ج 1 ، ص 223 .