علي محمد ميرجليلى
227
وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى )
مشايخ ثلاثه ( كلينى ، صدوق و طوسى ) آن را شرح كرده باشند يا يكى ديگر از علما و ائمّهء لغت به توضيح آن پرداخته باشند ، آن شرح را از آنها نقل كردهام . در غير اين صورت خودم آن روايت را توضيح داده و مراد از آن را تبيين نمودهام . . . ( در هنگام برخورد با روايات متعارض ) هر جمعى كه در كتاب « فقيه » يا « تهذيب » يا « استبصار » آمده و شايستهء پذيرش بود آوردهام . امّا هر جمعى كه در يكى ازاين كتب آمده است ، لكن بعيد به نظر مىرسيد ، يا آن را ذكر نكردهام و يا تنها متعرض استبعاد آن شده ، از نقل آن خوددارى ورزيدهام . در اين صورت چنانچه راه جمعى به نظر خودم رسيد ذكر كردهام و گرنه به سراغ مرجّحات رفتهام ( ترجيح با سند يا موافقت قرآن و سنّت يا مخالفت با عامّه ) و چنانچه مرجّحى براى يك طرف نيافتم ، آن دو دسته روايت را به حال خود واگذاردم . البته نتيجهء آن تخيير خواهد بود . « 1 » مرجّحات از نظر او تنها مرجّحات منصوصه است كه در روايات به آن اشاره شده است و آنها عبارتاند از : 1 - صفات راوى : عدالت ، فقاهت ، صدق و ورع راوى . هرگاه دو روايت متعارض باشند و راوى يكى ، اعدل يا افقه يا اصدق يا اورع باشد ، آن روايت را بر مخالف آن ترجيح مىدهد . 2 - شهرت : مقصود از شهرت ، شهرت روايى است نه شهرت فتوايى ؛ يعنى يكى از دو روايت توسط محدثين بيش از ديگرى نقل شده و در كتابهاى مختلف حديثى يا با سندهاى مختلف وارد شده است ، ولى ديگرى اين امتياز را ندارد . « 2 » 3 - موافقت با كتاب و سنّت : اگر دو روايت متعارض داريم ، يكى با قرآن موافق
--> ( 1 ) . همان ، ص 40 و 41 . ( 2 ) . همان ، ص 291 ؛ الاصول الاصيله ، ص 87 و 88 .