را مخصوص همان شىء واحد ( شأن نزول ) مىدانند . « 1 » متأسفانه در مورد سبب صدور احاديث جز چند تأليف ، كار زيادى صورت نگرفته است و شايسته است در اين زمينه تحقيق صورت گيرد . از جمله كتاب‌هاى موجود در سبب نزول روايات « البيان و التعريف فى اسباب ورود الحديث الشريف » از ابراهيم بن محمّد حنفى دمشقى ( م 1120 ق . ) و « پرتويى از نهج البلاغه » اثر دكتر سيد محمّد مهدى جعفرى ( معاصر ) و « علم اسباب ورود الحديث » از دكتر طارق اسعد حليمى الاسعد مىباشد . « 2 » فرق سبب صدور با فضاى صدور فيض در تفسير روايات هم از سبب صدور و هم از فضاى صدور آنها استفاده مىكند . مقصود ما از « سبب صدور » حادثهء خاصى است كه اتفاق افتاده و به دنبال آن حديثى از معصوم عليه السلام صادر شده است ، يا اينكه راوى يا ديگرى از معصوم سؤالى نموده و حضرت به آن پاسخ داده است . ولى هدف از « فضاى صدور » شرايط خاص اجتماعى ، سياسى ، فرهنگى و . . . موجود در عصر صدور روايات است . البته شناخت هر دو امر براى دركِ مراد از حديث ، لازم است . فرق دوم بين سبب صدور و فضاى صدور عبارت است از : اگر تعبير حديث عام باشد ، آن حديث تنها به مورد خود اختصاص ندارد . ولى در مورد فضاى صدور چنين نيست . گاهى حديث و روايتى در شرايطى صادر شده كه در

--> ( 1 ) . الوافى ، ج 1 ، ص 223 . ( 2 ) . هر سه كتاب به طبع رسيده است .