جمعى از نويسندگان

44

يادنامه طبرى ( فارسى )

إلى العنبرى القاضى فى مسألة الوصايا ، تأويل القرآن ، الرسالة فى . . . واو عمرو ، القراءات ، المحاورة فى العربية ، شرح كتاب الحزمى و رسالة عمر . مىگويند معافى را پنجاه و اندى رساله و كتاب در فقه و كلام و نحو و جز آنها بوده و از بهترين كتابهاى او كتاب الجليس و الأنيس است كه فضايلى فراوان و اخبار و گزارشهايى نيكو و دل‌پسند و فوايدى ديگر در آن آورده است . - ابو مسلم كجى را به ابو جعفر طبرى در فقه منتسب مىدارند و او را « جريرى » برمىشمارند ، در حالى كه با طبرى همسن بوده است . اين مطلب را همان ابو الفرج معافى ياد كرده است . » 32 اما بايد يادآور شد : به رغم آنكه مذهب جريرى پيروان سرسخت و مدافعانى دانشمند براى خود يافت ، عاقبت متروك گشت 33 و به دست فراموشى سپرده شد . به هر صورت ، طبرى به گواهى همهء محققان ، مذهب ويژهء فقهى خود را در كنار مذاهب اربعهء اهل سنت بنياد كرد كه سرانجام به مرور زمان پيروان خود را از دست داد . مسألهء عدم صحت انتساب كتاب « بشارة المصطفى » به طبرى سزا است قبل از ارزيابى و نقد طبرى در مورد علوم قرآنى يادآور شويم كه بعضى كتاب بشارة المصطفى را اشتباها به محمد بن جرير طبرى منسوب داشتند ؛ در حالى كه اين كتاب از آن ابو جعفر محمد بن على بن مسلم طبرى آملى ( متولد 553 قمرى ) است . اين كتاب دربارهء مقام و منزلت تشيع و درجات شيعه و كرامات اولياء در هفده جزء تأليف شده چنان كه شيخ حرّ عاملى در « امل الآمل » بدان تصريح كرده است . 34