جمعى از نويسندگان
45
يادنامه طبرى ( فارسى )
تضلّع طبرى در قرائت و تلاوت و تجويد و تفسير و ساير علوم قرآنى الف . قرائت و تلاوت : قبلا ديديم كه طبرى از محضر اساتيد برجستهاى در قرائت استفاضه كرد ، از آن جمله : احمد بن يوسف تغلبى مقرئ در بغداد ، و عباس بن وليد بيروتى مقرئ در بيروت ، و يونس بن عبد الأعلى در مصر كه قرائت حمزه و ورش را از محضر او اخذ كرد و خود شخصا قرائتى را اختيار نمود كه در قراءات مشهور به چشم نمىخورد 35 ، چنان كه در فقه و تفسير ، آرائى منحصر به خود داشته و در آنها متفرّد بوده است و كتاب الفصل بين القراءات ، يا القراءات و التنزيل 36 را نگاشت و در آن اختلاف قرّاء در حروف قرآن را ياد كرده و اسماء قرّاء را در حروف قرآن از هم جدا ساخته و قرّاء مكه و مدينه و بصره و شام را مستقلا در آن آورده و هر قرائتى را جداگانه گزارش نموده و وجه و تأويل هر قرائت را متذكر شده ، آنگاه از لابلاى آنها قرائتى ويژه را براى خود انتخاب و اختيار نموده است . بعلاوه ، علل انتخاب و دليل و برهان صحت آن را نيز آورده و در اين كار از مهارت و كارآيى خويش در تفسير و قواعد عربى و آشنايى به كلام عرب مدد گرفته است . اين قرائت منتخب و مختار طبرى همان قرائتى است كه به عنوان مكتب و روش و مذهب ويژهء او به شمار است و بايد يادآور شد كه طبرى قبل از اقدام به چنين انتخاب و اختيارى ، همهء قراءات را نزد اساتيد فن فراگرفته بود ؛ يعنى اساتيد قرائت را در بغداد و كوفه و شام و مصر درك كرده بود . طبرى علاوه بر كاردانى در قراءات و تبحر و مهارت در اين فن ، از نظر تلاوت و ترتيل قرآن نيز كمنظير و يا بىنظير بوده است : ابو القاسم ازهرى مىگفت : ابو الحسن زرقويه از ابو على طومارى براى ما نقل كرد كه مىگفت : « من در ماه رمضان ، شبها براى اينكه ابى بكر بن مجاهد به مسجد برود و « صلوة تراويح » را در آنجا برگزار كند ، چراغدار او بودم . در يكى از شبهاى دههء آخر ماه رمضان ابن مجاهد از سراى خود بيرون آمد و به جاى اينكه وارد مسجدش شود ، از كنار مسجد گذر كرد و بر آن درنيامد . آن شب من همراه او