معنا هستند . » آنگاه از قول « عرب » مىگويد : « نسخت الشّمس الظلّ و إنتسخته » يعنى آفتاب سايه را زايل نموده و خود جاى آن را گرفت » . و « نسخت الريح آثار الدّيار غيّرتها ؛ باد آثار آبادىها را نسخ نمود يعنى تغييرش داد و محو نمود » « 1 » . و محمد بن يعقوب فيروزآبادى ، صاحب « القاموس المحيط » مىگويد : « نسخه » كمنعه : أزاله و غيّره و أبطله و أقام شيئا مقامه و الشّيء مسخه و الكتاب كتبه عن معارضة كانتسخه و استنسخه . . . و ما في الخلّية حوّله الى غيرها « 2 » نسخ بر وزن منع ، يعنى زايل كرد ، و آن را تغيير داد و باطلش نموده و چيز ديگرى را جايگزين آن كرد . و كتاب را از روى نوشته‌اى نسخه‌بردارى كرد و نسخ مانند : إنتسخ و إستنسخ بوده و به يك معنا مىباشند و نسخ ما فى الخليّة ، هر چه در كندو بود خالى كرده و به جاى ديگرى

--> ( 1 ) مصطفى زيد ، پيشين ، ج 1 ، ص 56 ، فقره 68 . به نقل از ابن منظور ، ( ت 711 ه . ق ) لسان العرب ، ج 4 ، ماده « نسخ » . اين كتاب در سال 1300 ه . ق در قاهره ، چاپخانه اميريه ، به چاپ رسيد . و در سال ( 1405 ه . ق ) در قم ، نشر أدب الحوزه ، دفتر تبليغات اسلامى در 16 ج افست كرده است . بنگريد در آن ، ج 3 ، ص 61 . ( 2 ) ر . ك : محمد بن يعقوب فيروزآبادى ، القاموس المحيط ، ج 1 ، نوبت دوم ، مصر - قاهره : چاپخانه مصطفى بابى حلبى ( 1371 ه . ق ) ، ص 81 ماده « نسخ » . فيروز آبادى لغت‌شناس و نويسنده بزرگ و بلند آوازه اسلامى بعد از ابن منظور ، از بزرگترين دانشمندان لغت به‌شمار مىآيد . وى به سال 729 در قريه كارذين از توابع شيراز ديده به جهان باز كرد و در سال 817 در شهر زبيد ، كشور « يمن » چشم از جهان فرو بست . و كتاب وى از دقيق‌ترين و سودمندترين متون كهن اسلامى و خواندنى است . و اين كتاب شروح بسيارى دارد از جمله « تاج العروس ، زبيدى كه از همه آنها مفصل‌تر و جالب‌تر است . و نيز ر . ك : اسماعيل بن حماد جوهرى ، صحاح اللغة ، ج 1 ، نوبت و تاريخ چاپ ندارد . مصر : دار الكتاب العربى ، ص 432 . جوهرى يكى از فرزانگان بزرگ و از نوابغ عالم اسلام است . وى در سال 333 ه . ق چشم به جهان گشوده و سرانجام در سال 398 و يا 393 و يا 396 ، ديده از جهان فرو بست . و باز ر . ك : سيد محمد مرتضى الحسينى الواسطى الزبيدى الحنفى ، « تاج العروس من جواهر القاموس » ، ج 4 ، نوبت اول ، لبنان - دار الفكر ( 1414 ه . ق ) ، ص 318 - 319 . و باز بنگريد به « جمعى از نويسندگان المعجم الوسيط » ج 2 ، چاپ دوم ، افست ، تهران : انتشارات ناصر خسرو ، تاريخ چاپ ندارد ، ص 977 . همه اينها اين « واژه » را به « إزاله و إبطال و نقل » معنا كرده‌اند . و باز ر . ك : « علامه احمد بن محمد بن على فيومى ، ( ت 770 ه . ق ) المصباح المنير فى غريب الشرح الكبير للرافعى ، ج 2 ، نوبت چاپ ندارد ، مصر : ميدان الازهر ، انتشارات محمد على صبيح و فرزندان ، ( 1347 ه . ق ) ، ص 308 ، به نقل از ابن فارس و علامه سعيد سعيد خورى شرتونى ، اقرب الموارد في فصيح العربية و الشوارد ، نوبت و تاريخ چاپ ندارد ، بدون ذكر ، جاى چاپ ، منشورات مؤسسه نصر ، ماده « نسخ » .