موضع خلفاى پيش از امير المؤمنين عليه السّلام در موضوع كتابت حديث 1 - آن طورى كه از كتب تاريخى به دست مىآيد برخى از خلفا از آغاز خلافت سقيفه ، بنابر مصالحى ( به گمان خودش ) از نوشتن احاديث جلوگيرى كرده « 1 » و مردم هم از باب « الناس على دين ملوكهم » ( مردمان در گرايشهاى مذهبى پيرو سران و سردمداران خويش هستند ) تا مدتها از اين دستور پيروى كردند ، و تنها احاديث را به صورت پنهانى به صورت حفظ در سينه نگهدارى مىكردند ؛ چون خليفه از كتابت و نقل حديث صحابه را نهى كرده بود « 2 » و در صورت تخلف بر آن ، مجازات تعزير و ضرب « 3 » تازيانه و حبس و زندان تعيين كرده بود « 4 » و ابن مسعود ، ابو الدرداء و ابو مسعود انصارى را به جرم كثرت نقل حديث به زندان افكنده بود « 5 » . 2 - عمر خليفهء دوم ، صحابه را از نقل حديث و سنت رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - منع كرده و اعلام كرد كه اگر كسى بدون آوردن يك شاهد ، حديثى را از رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - گزارش نمايد ، مجازات مىگردد و بزرگان صحابه را چون ابو ذر ، ابو درداء ، عقبة بن عامر و عبد اللّه بن حذيفة را از مدينه ممنوع الخروج نموده و عده‌اى را نيز زندانى كرد « 6 » و افرادى را جهت كارگزارى انتخاب و به شهرهاى

--> ( 1 ) ر . ك : سيد مرتضى عسگرى يا مقدمة مرآة العقول ج : 1 ، ( نوبت چاپ ندارد - طهران : نشر دار الكتب الاسلاميه ( 1398 ه . ق ) به نقل از تذكرة المحافظ ذهبى : در ترجمه أبو بكر ج 1 ، ص 302 . ( 2 ) ر . ك : التمترى القرطبى الاندلسى ، يوسف ابن عبد البر ( ت 463 ( ه ق ) جامع . بيان العلم ج 2 ، نوبت و تاريخ چاپ ندارد ، بيروت : دار الكتب العلميه صص 120 - 121 با سه سند . ( 3 ) ر . ك : يوسف ابن عبد البر القرطبى ، همان . از ابو هريره نقل مىكنند : « اگر اين احاديثى را كه هم اكنون گزارش مىنماييم در زمان عمر نقل كرده بودم مرا با تازيانه مىزد ! ! . ( 4 ) السيد مرتضى ، العسكرى ، همان ، به نقل از كنز العمال متقى هندى ( ت 975 ه . ق ) چاپ اول ، ج 1 ، ص 235 ، ح 4865 و تذكرة المحاظه ، ذهبى ، ج 1 ، ص 7 ، شرح حال عمر . ( 5 ) منبع قبلى . ( 6 ) ر . ك : السيد مرتضى العسگرى ، پيشين ، ج 1 ، صص 30 - 31 و نيز ر . ك السيد جعفر مرتضى ، العاملى ، الصحيح من يسرة النبى صلّى اللّه عليه و آله ج 1 ، نوبت چاپ و چاپخانه و ناشر ندارد ،