آن را در ارتباط با مسائل سياسى و پيامدهاى « سقيفه » جستجو كرد و پس از يك مطالعه ژرف و دقيق است كه مىتوان پاسخ صحيح اين سؤال را يافت . بنابراين ، بايد به طور مستقيم در جريان سقيفه و تصميمات بعدى ارباب سقيفه وارد شده و كاوش علمى نمود تا علل عدم شروع به تدوين ، نوشتن تفسير قرآن و سنت رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - به طور دقيق شناسايى شود . اما چون بحث و بررسى اين مسأله از حوصلهء اين نوشتار بيرون است ، خوانندگان را به كتابهايى كه در اين موضوع تدوين يافته است ، احاله مىدهيم « 1 » . تاريخ تدوين حديث در مكتب خلفا همه كتابهاى حديثى كه امروزه در اختيار ما قرار دارد همگى در اواخر قرن دوم و اوايل قرن سوم هجرى تأليف شده است ، از اسناد تاريخى چنين به دست مىآيد كه از ابتداى قرن دوم ، عدهء معدودى از افراد محدث رواياتى را مىنوشته‌اند هر چند منظم و مدون نبوده است و بعدها اين نوشته‌هاى كوچك ، مأخذ آثار بزرگتر قرار گرفته است اما در هر حال بسيارى از احاديث موجود در كتابهاى بزرگ ، به صورت حفظ انتقال يافته و وقتى در اين كتابها ثبت شده و در جاى ديگر ثبت نشده بوده است . مسأله تأخير در كتابت حديث از اهم مسائل در تاريخ حديث است ؛ زيرا اين حركت نابخردانه ، تأثير زيادى در بيان نحوهء احاديث و تعداد آنها ، دروغ پردازيها و مسائل ديگر داشته و يكى از آن مباحث ، مربوط به كسانى است كه عامل اين تأخير بوده و حركت واپس‌گرايانه آنها سرمشق ديگران در تأخير كتابت احاديث قرار گرفته است . و ما انگيزه آنها و تأثيرات اين موضع جاهلانه آنها را بر حديث ، به طور بسيار گذرا بررسى مىكنيم .

--> ( 1 ) ر . ك : جامع بيان العلم ، مقدمهء مرآة العقول ، سيد مرتضى عسگرى ، تقييد العلم ، الصحيح من سيره النبى الاعظم ، سيد جعفر مرتضى ، ج 1 . . . أضواء على السنة المحمدية ، محمود أبوريّه . مقدمه‌اى بر تاريخ تدوين حديث ، رسول جعفريان . مكاتيب الرسول ، احمدى ميانجى . علم الحديث ، مشايخى . كتب صحاح ستة . كنز العمال و غيره .