عزت الله مولايى نيا همدانى
420
نسخ در قرآن ( فارسى )
شخص امير المؤمنين - عليه السّلام - احدى عمل نكرده است و امير المؤمنين - عليهم السّلام - بارها مىگفت : « در قرآن آيهاى است كه نه قبل از من كسى بدان عمل كرده و نه بعد از من عمل خواهند كرد و آن آيهء « نجوا » است » . وى تنها يك دينار دارايى داشت ، آن را به ده درهم فروخت و ده نوبت ملاقات خصوصى گرفت و در هر نوبت يك درهم صدقه داد . و پس از آزمايش مسلمانان ، آيه توسط آيهء بعدى نسخ شد . البتّه « نسخ » در اين آيه ، از نوع ناظر است ، از اين رو هيچ كس در مورد آن مناقشه نكرده « 1 » و روايات اين جريان بزرگ افتخارآفرين ، در كتب فريقين به عنوان يكى از فضايل بلند امير المؤمنين - گزارش شده است . « 2 » دليل هشتم وجود آيات ناسخ و منسوخ در قرآن كريم كه حتى منكران نسخ نيز از پذيرفتن آن ناگزيرند و لكن نام آن موارد را نسخ نمىگذارند بلكه حمل بر امور ديگرى از قبيل : سررسيدن امد حكم ، يا تخصيص و امثال آن مىكنند كه در جاى خود پاسخ همهء آنها را دادهايم . البته به اعتقاد ما ، جز در موارد معدودى - كه شايد به ده فقره هم نرسد - در حوزهء قرآنى « نسخ » واقع نشده است و ما بقى مشمول تعريف نسخ نمىگردد و در نتيجه از
--> ( 1 ) ر . ك : علامه محمد هادى معرفت ، پيشين ، ج 2 ، ص 301 . ( 2 ) ر . ك : علامه سيد ابو القاسم خويى ( ره ) پيشين ، صص 373 - 380 مرحوم آيت اللّه خويى ( ره ) در اين مورد ارجمندترين بحث و بررسى را كرده و پاسخ شبهات فخر رازى را داده و سپس حكمت فرويش وجوب صدقه و آنگاه نسخ آن را به تفصيل بيان كرده است . جريان آيهء نجوى را بسيارى از مفسران و محدثان و مورخان گزارش كردهاند ، براى نمونه ر . ك : سيد هاشم بحرانى پيشين ، ج 4 ، صص 320 - 326 ؛ ابن جرير طبرى پيشين ، ج 28 ، ص 15 ؛ محمد بن على شوكانى ، فتح القدير ، ج 5 ، نوبت و تاريخ چاپ ندارد ، بيروت : درالمعرفه ، صص 188 - 191 . و فخر الدين رازى ، تفسير پيشين ، ج 8 ، ص 167 و تفسير نيشابورى مطبوع در حاشيهء طبرى ، ج 28 ، صص 240 - 28 .