آلوسى و قرطبى و ابن كثير و امام خازن بغوى نويسندهء « معالم التنزيل و ابو السعود و ديگر پژوهشگران عرصه تفسيرى قرآن كريم و همچنين نگارشگران دانشهاى قرآنى « آيه » را اين‌گونه معنا و تفسير كرده‌اند « 1 » . مراد از قرائت در آيه كريمهء ، تمكين رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - بر قرائت است ؛ يعنى توان قرائت دادن آن طور كه بايد باشد ، يعنى قرائت بدون سهو و نسيان و غلط و اين وعدهء خداوندى است كه رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - هرگز فراموش نخواهد داشت ، و قرآن را آن چنان كه هست فرا گرفته و تا آخر حفظ خواهد كرد و « الا ما شاء اللّه » استثناى مفيد بقاى قدرت مطلقه خداوندى است و اين عطيه خداوندى بر رسولش - صلّى اللّه عليه و آله - از خود خداوند سلب قدرت نمىنمايد و خداوند پيوسته قادر بر انساء و يا هر فعل ديگر مىباشد ، چرا كه او قادر مطلق است كه اگر بخواهد فراموشت مىدهد و اگر بخواهد تو را از فراموشى حفظ مىنمايد ، اين قدرت مطلقه او - جلّ و علا - سر جاى خود باقى است . منتها از باب امتنان و تفضل به تو وعدهء عدم فراموشى داده و هرگز فراموش نخواهى كرد و اين دليل بر عصمت رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - در تبليغ است . و لكن اين استثنا به معناى اخراج برخى از افراد و مصاديق نسيان از تحت عموم نفى نيست ، بلكه نظير اين آيه است : وَ أَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ « 2 » . « اما اهل سعادت هم تمامى در بهشت ابد مادامى كه آسمانها و زمين باقى است ، مخلدند ، مگر آنچه مشيت پروردگار باشد كه عطايش ابدى و نامقطوع است » « 3 » .

--> ( 1 ) ر . ك : فخر الدين رازى ، پيشين ، ج 31 ، ص 34 و على حسن العريض ، پيشين ، صص 109 - 110 به نقل از روح المعانى ، آلوسى ، ج 2 ، ص 350 و تفسير ابن كثير ، ج 4 ، ص 500 و تفسير قرطبى ، ج 20 ، ص 19 ، تفسير خازن ، ج 7 ، ص 696 و تفسير بغوى ، ج 7 ، ص 195 و تفسير ابى المسعود ، ج 4 ، ص 861 . باز ر . ك : محمود زمخشرى ، الكشاف ، عن حقائق غوامض التنزيل و عيون الاقاويل فى وجوه التأويل ، ج 4 ، نوبت چاپ ندارد ، بيروت : دار الكتاب العربى ، تاريخ ندارد ، صص 738 - 739 . ( 2 ) هود : 108 . ( 3 ) ر . ك : علامه طباطبايى ، الميزان پيشين ، ج 20 ، صص 399 - 301 . و شيخ محمد بن حسن