عزت الله مولايى نيا همدانى
373
نسخ در قرآن ( فارسى )
« و كسانى از شما را كه در روز شنبه [ از فرمان خدا ] تجاوز كردند ، نيك شناختيد ، پس ايشان را گفتيم بوزينگانى طرد شده باشيد » . و مانند : حليّت طلاق در شريعت موسى و حرمت آن در شريعت نصارى مگر آنكه زناى زن با بيّنه اثبات گردد . « 1 » و امثال آن . بنابر اين ، از دلايل مذكور چنين نتيجه مىگيريم كه « نسخ » در حوزهء دينى و شرايع آسمانى واقع شده و هيچگونه محظور عقلى و دينى هم ندارد و هر چه محظور عقلى نداشته باشد ، وقوع آن از منظر عقل بلامانع مىباشد ، علاوه از دلايل
--> ( 1 ) ر . ك : على حسن العريض ، پيشين ، صص 122 - 123 . جهت اطلاع بيشتر در زمينهء دلايل عقلى بر جواز نسخ و وقوع تاريخى آن در حوزهء تشريع الهى ، ر . ك : علامه سيد ابو القاسم خوئى ( ره ) ، صص 281 - 284 . شعبان محمد اسماعيل ، پيشين ، صص 43 - 60 . مصطفى زيد ، پيشين ، ج 1 ، صص 35 - 44 ، فقره 35 - 46 . علامه سيد محمد باقر حكيم ، پيشين ، ص 199 . دكتر عبد الرسول غفّار ، پيشين ، صص 185 - 187 . محمد عبد العظيم زرقانى ، پيشين ، ج 2 ، صص 191 - 193 . دكتر محمد ابراهيم عبد الرحمن فارس ، محقق كتاب صفوة الراسخ ، پيشين ، صص 47 - 49 . ابو عبد اللّه شعله ، پيشين ، صص 91 - 92 . محمد حمزه ، پيشين ، صص 69 - 85 . دكتر غازى عنايت ، پيشين ، ج 1 ، قسم دوم ، صص 107 - 108 . علّامه سيد محمد حسين طهرانى ، پيشين ، ص 196 . علامهء فرزانه مفسر كبير قرآن سيد محمد حسين طباطبائى ، پيشين ، ج 1 ، صص 251 - 252 و ج 6 ، ص 32 . و سعيد حوى ، الاساس فى التفسير ، چاپ سوم ، مصر - قاهره : دار السلام ( 142 ه . ق ) ، صص 207 - 208 . سيد محمد رادمنش ، آشنايى با قرآن ، چاپ اول ، تهران ، نشر جامى ( 1370 ه . ش ) ، ص 177 . علامه سيد حسين بروجردى ( ره ) ، پيشين ، ج 1 ، صص 353 - 354 . و در مورد دعاوى نسخ در تورات و انجيل تمامى پژوهشگران اسلامى تقريبا به گزارش از تورات و اناجيل اربعه ، قسمتى از آن را نقل كردهاند كه بيشترين ژرفنگرى و تلاش انديشورانه را محقق پرتلاش عرب دكتر شعبان محمد اسماعيل در كتاب « نظرية النسخ فى الشرايع السمايه » نموده و قسمت اعظم اين كتاب را در اثبات نسخ در حوزهء شرايع كهن قرار داده است كه مطالعهء آن بسيار سودمند است و پژوهشگر بزرگ ديگر مرحوم سيد حسين بروجردى ، ( ت 1372 ) ، در كتاب تفسير صراط مستقيم است كه با استناد به تورات و انجيل و دلايل عقلى بحث بسيار مفيد و ارجمندى را سامان بخشيده است . و در عين حال رجوع شود به كتاب مقدس عهد قديم ، بيروت : دار المشرق ، ( ت 1989 م ) ، سفر خروج 16 ، صص 25 - 26 و 20 ، صص 9 - 12 و 23 ، صص 12 و 31 ، صص 7 - 16 و 35 ، ص 1 - 3 و سفر اللاويبين 23 ، صص 1 - 3 . سفر التثنية 5 ، صص 12 - 15 . سفر الخروج 32 ، صص 21 - 29 . سفر العدد و سفر العدد 30 ، 2 . سفر الخروج 21 ، صص 23 - 25 و سفر التثنية 14 ، صص 1 - 2 . عهد جديد ( اناجيل اربعه ، بيروت : دار المشرق شام ، ( 1989 م ) ، بدون نوبت چاپ ، انجيل ، متى 5 ، صص 33 - 34 و 138 و 31 - 32 . و انجيل مرقس ، 10 ، صص 11 - 12 . آيت اللّه خوئى ( ره ) به نقل از اصحاح در صص 281 - 284 . موارد بسيارى را گزارش كردهاند . و باز رجوع شود به رحمة لله هندى ، پيشين .