عزت الله مولايى نيا همدانى
256
نسخ در قرآن ( فارسى )
ترجيح مىدهد « 1 » . و ما در قسمت نقد آرا و انظار دانشمندان ، دربارهء گفتار وى به نقد نظر مىنشينيم . 13 - دكتر محمد صالح على مصطفى ، از كتّاب و نويسندگان سورى و از اساتيد دانشگاه آن سرزمين است . وى نوشتار زيادى در حوزهء قرآنى دارد كه از جمله : « النسخ في القرآن الكريم ، مفهومه و تاريخه و دعاواه » مىباشد . وى در اين كتاب تمايل خود را مبنى بر انكار وقوع نسخ در قرآن ، به دوستان ديرين خود از فارغ التحصيلان دانشگاه ازهر نشان داده و مىگويد : من از تمامى موارد « نسخ » - كه مثبتين آن را ادعا مىنمايند - تنها سه مورد آن را مىپذيرم و در فرجام كار اظهار مىدارد كه حتى آن سه مورد را نيز قبول ندارم « 2 » . 14 - چهرهء مشهور ديگرى كه با نظريه نسخ روى خوشى نشان نداد ، و آن را از منظر انكار نظاره مىنمايد ، « عبد الرحمن وكيل » است . در تعاليق خود بر كتاب روض الانف سهيلى - كه شرحى بر سيرهء ابن هشام است - نظريهء « نسخ » را مورد انكار قرار داده و دلايلى را نيز جهت اثبات نظريهء خود اقامه مىنمايد كه تمامى آنها ، قابل مطالعه و مورد مناقشه علمى است ، نص عبارت عبد الرحمن وكيل در مورد انكار وقوع نسخ در قرآن چنين است : ليس في القرآن ، آية منسوخة بالمعنى الذى فسر به
--> ( 1 ) چنان كه نشان داديم ، تيتر درشت روى جلد كتاب اين محقق اين مطلب را به خوبى مىنماياند . جواد موسى عفانه ، از نويسندگان اردن هاشمى بوده و در عرصههاى قرآنى ، نوشتارى دارد و لكن به نظر مىرسد كه وى بيش از بنيهء علمى و سطح دانش خود ، قدم برداشته و بدون آگاهى از قواعد فقه و اصول ، تفسير احكام مترقى اسلام را - كه تا رستاخيز ادامه دارد - با پيش فرضهاى خود و قياسهاى عقلى ، سنجيده و برخى از احكام جزايى اسلام ( رجم ) را تعطيل و نسخ شده مىپندارد ، به نظر نگارنده بزرگترين مصيبت همين است كه شخصى با نداشتن تخصص لازم در حريم تشريعى اسلام وارد شده و حكم داده و فتوا صادر كند ! . ( 2 ) دكتر محمد صالح مصطفى ، بسيار تحت تأثير پژوهشگران قرآنى مصرى ، امثال دكتر عبد المتعال جبرى ، حجازى سقا ، محمد غزالى و دهلوى در الفوز الكبير و على حسب اللّه و . . . قرار دارد و از فكر و انديشهء خود كمتر استفاده مىنمايد ، بلكه بيشتر حالت تقليدى به خود گرفته است ، كتاب دكتر محمد صالح براى اولين بار در دمشق دار القرآن الكريم به سال 1409 ه . ق - به چاپ رسيد ، وى نوشتهء ديگرى نيز در علوم قرآنى دارد .