عزت الله مولايى نيا همدانى

257

نسخ در قرآن ( فارسى )

النسخ علماء الاصول و الآيات التى زعموا أنها منسوخة ، هى آيات يجب العمل بها ، كل آية فى المصحف الذى بأيدينا ، يجب تدبرها و العمل بمقتضاها و لنحذر القول بنسخ آية ، فيه فنحكم ببطلان ما هو حق » « در قرآن كريم ، هرگز آيهء منسوخى - بدان معنا كه دانش‌پژوهان اصول فقه تفسير كرده‌اند - وجود ندارد و آياتى را كه اصوليان منسوخشان پنداشته‌اند ، هيچ كدام از آنها منسوخ نيستند ، بلكه همهء آن آيات ، واجب العمل و مستحكم مىباشند و به طور كلى تمامى آياتى كه امروز در دسترس ما مسلمانان است ، تدبر در آن و عمل كردن به مقتضاى آنها واجب است ، بنابراين ، ما بايد از پذيرفتن نظريهء نسخ پرهيز كنيم و ( آن را انكار جدى نماييم ) چرا كه در صورت پذيرفتن آن ، امكان دارد كه از روى ناآگاهى و جهل به واقع حكم به بطلان درونمايهء آيه‌اى بنماييم و از اين رهگذر حكم به بطلان آنچه حق بوده نموده باشيم [ كه اين جرم بسيار بزرگى است زيرا بر خلاف ما أنزل اللّه مىباشد ] « 1 » و ما در بخش بعدى ، ادلهء منكران را تبيين نموده و آنگاه به نقد و بررسى خواهيم نشست . 15 - يكى از پژوهشگران ديگرى كه از چهره‌هاى فرزانه و پرتلاش و پرخاشگر معاصر و از دانشمندان مصرى است « محمد أبو زهره » نويسنده مشهور الازهر است . ابو زهره با آنكه از پژوهشگران محقق و تيزبين مىباشد ، اما در عين حال در كتابهاى « اصول الفقه و مصادر التشريع الاسلامى » « 2 » به پيروى از اسلاف خويش در الازهر ، از قبيل عبده و رشيد رضا ، پديدهء نسخ را مورد انكار قرار داده و حرفهاى پيشينيان را

--> ( 1 ) ر . ك : عبد الرحمن سهيلى ، روض الانف ، ج 1 ، نوبت اول ، مصر - قاهره ، نشر زهراء ، مكتبة ابن تيمة ، ( 1410 ه . ق ) ص 218 ، پىنويس عبد الرحمن وكيل . عبد الرحمن وكيل ، از پژوهشگران مصرى و رئيس كل جماعت انصار سنت محمدى ( ص ) آن ديار مىباشد . وى كتاب « روض الانف » شرح عبد الرحمن سهيلى بر سيرهء ابن هشام را تحقيق كرده و تعاليق سودمندى را بر آن نوشته است و لازم به ذكر است كه سيرهء ابن هشام كه شهره است تلخيص سيرهء ابن اسحاق بوده و ابن هشام آن را با دستكارى دخالت‌آميز تغيير ماهيت داده است . و تعاليق عبد الرحمن وكيل را دكتر سليمان محقق كتاب ابو جعفر نحاس به نقد كشيده است ( ر . ك : ابو جعفر نحاس ، پيشين ، ج 1 ، ص 400 - 405 ، پىنويس محقق كتاب ) . ( 2 ) محمد ابو زهره ، نويسندهء معروف مصرى و يكى از متفكرين بزرگ مصر است و كتابهاى متعددى دارد و جزء كسانى است كه بر صحابه خورده مىگيرد .