مسيرى حركت نماييم ، بلكه هيچ ضرورتى در پذيرش چنين نگرشى نمىبينيم ، نويسنده بعضى از دعاوى نسخ را - كه پژوهشگران قرآنى پيشين مطرح نموده‌اند - به ترتيب سور برشمرده و آنگاه با دلايلى همه را به نقد مىكشد . البته در ارتباط با مواردى كه نسخ آن قطعى است مرتكب تكلفها و تأسفهاى نامتناسب و بىپايه گشته و دلايل اثبات وقوع نسخ را به اعتقاد خود پاسخ مىدهد « 1 » . 12 - چهرهء ديگرى از نويسندگان معاصر كه نظريهء نسخ را در قرآن كريم ( قرآنى كه هم اكنون در دست مسلمانان است ) مورد انكار قرار داده است ، دانشمند اردن هاشمى ، « جواد موسى محمد عفّانه » مىباشد . جواد عفانه ضمن آنكه آراى ابو مسلم و پيروان وى را از معاصرين مانند : احمد حجازى سقا و عبد المتعال جبرى مصرى ،

--> ( 1 ) شيخ محمد غزالى نويسندهء معروف مصرى با تفسير نسخ به دو معنا ؛ يكى بطلان حكم و ( درونمايه ) منسوخ و دومى تدرج در تكليف و تشريع اسلامى منكر وقوع نسخ در شريعت اسلامى مىگردد ، بدين معنا : الف - ناسخ ( درونمايه ) و حكم منسوخ را باطل كرده و از اقتدار و حاكميت و شوكت مىاندازد . ب - تدرج در تكليف در مراحل گوناگون تا حد تكامل نهايى حكم منسوخ در مجال و فرصت مناسبى كه براى آن در نظر گرفته شده بود ، متناسب بوده و با سپرى شدن آن شرايط و مجال و اقتضاى زمانى حكم ، حكم ديگرى كه متناسب با اجاره و شرايط جديد امّت است فرويش مىبايد و اين همان تدريج در تشريع شارع حكيم على الاطلاق است كه پيشينيان ، آن را نسخ مىناميدند و ما طرفداران ابو مسلم آن را تدرج در تكليف و . . . مىناميم . از اين رهگذر معلوم مىشود كه شيخ محمد غزالى با تفسير آيات سه‌گانه بر معجزه در تكوين ، آنها را از آيات قرآنى منصرف دانسته و آنگاه وقوع نسخ را در قرآن كريم به طور كلى منكر مىگردد . با دقت در بيانات و گفتار منكران نظريه نسخ ، در به دو امر مىتوان اذعان كرد كه دعوى و مشاجرهء ميان منكران و مثبتان ، لفظى صرف بوده و واقعى نيست و لكن در مرحلهء حل معضلات موارد « نسخ » در نظريهء پيشينيان ، احساس مىشود كه پيشينيان واقعا منكر وقوع نسخ مىباشند حتى به معناى دوم آن كه مورد پذيرش آنها بوده ، زيرا دلايلى كه در مقام رد ادّعاهاى مثبتين اقامه مىنمايند با تئورى و نظريهء اوليشان سازگارى ندارد . و در قسمت عرض آرا و انظار منكران ، ديدگاه وى را از منظر عقل و نقل ارزيابى دقيق كرده و پاسخ متناسب با آن را با عنايت ذات اقدس ربوبى خواهيم گفت . محمد غزالى ، كتابهاى ارجمند ديگر نيز در زمينه‌هاى گوناگون اسلامى سامان داده است كه سودمند و خواندنى است ؛ مانند ، فقه السيرة ، فى موكب الدعوة ، ظلام فى الغرب ، جددّ حياتك ، كيف نفهم الاسلام ، الاستعمار أحقاد و أطماع ، التعصب و التسامح بين المسيحية و الاسلام ، تأملات فى الدين و الحياة و . . .