عزت الله مولايى نيا همدانى
250
نسخ در قرآن ( فارسى )
الف - آيات منسوخه در اين صورت بدون حكمت مانده [ و صورت لغويت به خود مىگيرد ] . ب - در ميدان تشريع ، آيات منسوخه مهمل شده و از ميدان عمل خارج مىگردد . ج - در عرصهء زندگى و مقام عمل به آنها به عنوان حكم خداوندى به صورت جدى نگريسته نمىشود . د - نسخ يعنى كنار نهادن آيات « منسوخه » از دور زندگى بشرى ، بنابراين ، نگهدارى آيات منسوخه در قرآن كريم ، همچون حفظ اموات و مردگان در تابوت مىماند . و مقام قرآن بالاتر از اين است ؛ چرا كه كلام رب العالمين است . خطيب در تفسيرش از روش تفسير قرآن به قرآن بهره جسته است « 1 » ، گر چه در مقام عمل نتوانسته است از عهدهء آن به خوبى برآيد ؛ چرا كه منهج و روش عملى موفقى ارائه نداده كه براى ديگران نيز قابل انتقال و استفاده باشد . 9 - پژوهشگر ديگرى از چهرههاى پرتلاش قرن سيزدهم اسلامى - كه در سرزمين مصر در ميان دانشمندان و محافل علمى اسلامى شهره بود - شيخ محمد
--> ( 1 ) عبد الكريم خطيب ، از پژوهشگران پرتلاش معاصر مصر است . وى تفسير خود را به نام « تفسير القرآن للقرآن در شانزده مجلد سامان بخشيده و زحمت فراوانى نيز در اين راه متحمل شده است ، نويسنده در اين اثر تفسيرى خود ، نظريهء جواز و وقوع نسخ در قرآن را منكر شده و در مقدمهء آن يك بيان بسيار ارجمند و هشدارگرايانه و حماسى ، خطاب به مسلمانان عالم مكتوب داشته است كه خواندنى است . كتاب وى در مصر ، قاهره ، انتشارات دار الفكر العربى ، چاپخانه سنت محمدى - صلّى اللّه عليه و آله - بدون ذكر تاريخ و نوبت چاپ ، به طبع رسيده است . لازم به يادآورى است كه دكتر عبد المجيد محتسب ، در كتاب بسيار محققانه و عالمانهء خود « الاتجاهات التفسيريه فى العصر الراهن » ، ص 88 - 94 ، نظريهء وى را بسيار عالمانه و عميق به نقد كشيده و از اشكالاتش پاسخ لازم را داده است . عبد الكريم خطيب ، نوشتار ديگرى نيز در عرصههاى گوناگون علوم و معارف اسلامى دارد از جمله : محمد بن عبد الوهاب ، الدعوة الوهابية ، الخلافة و الامامة ، في طريق الاسلام ، السياسية المالية فى الاسلام ، اعجاز القرآن ، النبى محمد ( ص ) ، التعريف بالاسلام ، على بن أبى طالب ، عمر بن الخطاب ، القضاء و القدر ، قضية الالوهيّة ، نشأة التصوف ، الأدب الصوفى فى مفهوم جديد و . . . را مىتوان نام برد .