عزت الله مولايى نيا همدانى

249

نسخ در قرآن ( فارسى )

توجيه دلالت آيات سه‌گانهء نسخ ، عملا انكار وقوع نسخ در قرآن نموده و در فرجام كار ، فتح باب نموده و سدّ محكم تقدس آراى قاطبهء امت اسلامى را ناديده گرفته و آن را شكست . و آزادانديشى افراطى در اصول تشريعى اسلام به جايى رسيد كه امثال « احمد امين مصرى » گفتند كه اگر در كمتر از يك ربع قرن ، احكامى بر حسب ضرورت دگرگونى شرايط و زمان در زمان خود رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - تغيير يافته و نسخ گرديده باشد ، هم اينك با سپرى شدن بيش از چهارده قرن ، علل و عوامل و مقتضيات و مصالح ، دگرگونى برخى از احكام اسلامى ضرورتى بيشتر داشته و لازم مىباشد . و از اين رهگذر ، خواستار تغيير و يا تعطيل شدن برخى از احكام تشريعى اسلامى شدند « 1 » . با آنكه بر پايهء آيات قرآن و سنت قطعى رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - و اجماع قاطبهء امت اسلامى ، نسخ احكام پس از رحلت رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - و انقطاع وحى ، به هيچ وجه جايز نبوده و احدى حق تشريع نداشته و طومار تشريع و قانونگذارى تا رستاخيز بسته شده است « 2 » . 8 - عبد الكريم خطيب از مفسران قرآن كريم در سرزمين مصر نيز وقوع نسخ را در حوزهء قرآنى انكار كرده است . وى در تفسير قرآنى كه در شانزده جلد بزرگ سامان داده ، در ضمن تفسير آيهء 106 از سورهء بقره و آيهء نجوى و . . . مىگويد : ما هرگز اين گفتار را روا نمىدانيم كه بگوييم : چيزى از قرآنى - كه هم اكنون در دست داريم و روز و شب تلاوتش مىنماييم و بر پايهء آن خدا را پرستش كرده و بر اساس آيات كريمه آن به زندگى خود ادامه مىدهيم - نسخ شده است ؛ چرا كه با پذيرش پديدهء نسخ در حوزهء قرآنى ، با چند اشكال روبه‌رو مىشويم :

--> ( 1 ) ر . ك : محمد صالح على مصطفى ، پيشين ، ص 17 ، به نقل از احمد امين مصرى ، و نظرات محمد غزالى . ( 2 ) كتاب دكتر عبد المتعال جبرى را دكتر محمد محمود فرغلى ، از پژوهشگران معاصر مصر ، نقدى عالمانه نموده و همهء ادلهء وى را پاسخ علمى ارزشمندى داده است و كتاب وى تحت عنوان « النسخ بين الاثبات و النفى » در مطبعة « دار الكتاب الجامعى » در سال . ( 1408 ه . ق 1987 م ) به چاپ رسيده است . بنگريد به ابو جعفر نحاس پيشين ، ج 1 ، ص 403 پىنويس محقق كتاب .