7 - دكتر عبد المتعال جبرى مصرى از شاگردان احمد حجازى سقا و على حسب اللّه نيز نظريهء « نسخ » را انكار كرده و دلايل مثبتين را به نقد كشيده است . وى كه نويسندهء پرتلاش ، جسور ، پرخاشگر و جنجالى است ، با سامان دادن دو كتاب « 1 » ، در مورد انكار « نسخ » در قلمرو تشريع اسلامى ، شهرهء آفاق محافل علمى در كشورهاى عربى گشته است . البته وى به دليل مخالفت صريح با اجماع امت اسلامى در طول قرون تاريخ اسلام بويژه با دانشمندان خاستگاه خويش « الازهر » و مبارز طلبى وى از آنجا ، نفرت عمومى پژوهشگران ميدان شريعت اسلامى را نسبت به خود و نوشتارش ، حتى راهنمايان فكرى امثال وى مانند شيخ محمد عبده و ديگر راهنمايان فكرى خود ، برانگيخته است ؛ چرا كه ناقدين نگرش وى ، اساس اين چنين نگرش را از امثال او ، به حساب شيخ محمد عبده - مفتى بزرگ اسبق مصر - گذاشته و او را مقصر اصلى مىشناسند « 2 » ؛ چرا كه از ظهور آرا و انظار آزادىخواهانه در قلمرو قرآنى ، پيش از آنكه عبده در نوشته‌هاى خود آن را مرسوم نمايد ، هيچ اثرى نبوده است و احدى از پژوهشگران اسلامى هرگز به خود اجازهء چنين جسارتى را نمىداند كه حتى نصوص قرآنى را با توجيه و تأويلى ، به نفع نگرش خود تفسير كنند و با اجماع مسلمين و سنت رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - كه تواتر ( معنوى ) دارد به مخالفت برخاسته ، و همهء قراين و شواهد « نسخ » و دلالت آيه‌هاى سه‌گانه « 3 » آن را طبق تمايلات خويش تفسير و تأويل گونه نمايند . اين « شيخ محمد عبده » بود كه با

--> بدان جهت تأليف نشده بود تا آنكه حجازى سقا در جهان عرب و ولى اللّه سرابى در ايران در اين زمينه ، كتابى را سامان داده و طى آن وقوع هرگونه نسخى را در قلمرو تشريع اسلامى ، منكر شدند . ( 1 ) در بحث پيشينه تاريخى گفتيم كه وى دو كتاب در رد نظريهء نسخ نوشته است : الف - « لا نسخ فى القرآن ، لماذا . . . ؟ » . ب - « النسخ فى الشريعة الاسلامية كما أفهمه » و در هر دو كتاب با شدت هر چه بيشتر وقوع هرگونه نسخى را در قلمرو تشريع اسلامى منكر شده و بر مثبتين آن حمله‌ور شده است . ( 2 ) ر . ك : عبد المجيد محتسب الاتجاهات التفسيريه فى المصر الراهن نوبت سوم ، اردن . عمان ، انتشارات مكتبة نهضت اسلامى ، ( 1402 ه . ق ) ، ص 103 - 193 . على حسن العريض ، پيشين ، ص 208 - 214 . ( 3 ) آيه‌هاى 105 - 106 بقره و 39 رعد و 101 نحل .