عزت الله مولايى نيا همدانى
188
نسخ در قرآن ( فارسى )
اما آيات قرآنى 1 - سَنُقْرِئُكَ فَلا تَنْسى إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ ما يَخْفى وَ نُيَسِّرُكَ . . . . « ما به زودى ( قرآن را ) بر تو قرائت مىكنيم و هرگز فراموش نخواهى كرد مگر آنچه را خدا بخواهد [ كه او آشكار و نهان را مىداند » . اين آيه هرگز ، در مقام بيان آنچه مدعيان « نسخ تلاوت » پنداشتهاند نيست ؛ زيرا استثنا در آيه ، ناظر به وقوع نسيان از پيامبر - صلّى اللّه عليه و آله - نمىباشد و اساسا آيه در مقام امتنان بر پيامبر - صلّى اللّه عليه و آله - است و معنا ندارد كه در عين امتنان ، برخى از آيات را پيامبر - صلّى اللّه عليه و آله - فراموش نمايد ، اما استثنا در اين آيه در مقام بيان عموميت و اطلاق قدرت خداوند متعال مىباشد و همچون استثنا در آيات ذيل مىباشد . وَ لَئِنْ شِئْنا لَنَذْهَبَنَّ بِالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ ثُمَّ لا تَجِدُ لَكَ بِهِ عَلَيْنا وَكِيلًا « 1 » . « اگر بخواهيم آنچه را بر تو وحى كرديم ، از تو مىگيريم سپس كسى را نمىيابى كه از تو دفاع كند . » و وَ أَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ « 2 » « اما آنان كه سعادتمند شدند ، در بهشت جاودانه خواهند ماند تا آسمانها و زمين برپاست ، مگر آنچه پروردگار تو اراده كند . . . » . به هر حال ، آيات فوق از ثبوت قدرت خداوند در تمام احوال ياد مىنمايد ، اگر چه در مواردى خداوند از اين عموميت قدرت ياد نمىكند . « 3 » و اما پاسخ استدلال بر آيهء : وَ لَئِنْ شِئْنا لَنَذْهَبَنَّ بِالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ . . . همان جواب مورد آيه سَنُقْرِئُكَ . . . است و استثنا به همان معناى عموميت قدرت خداوند
--> ج الاعلى : 6 - 7 . ( 1 ) اسراء : 86 . ( 2 ) هود : 108 . ( 3 ) ر . ك : سيد محمد حسين علامه طباطبايى - رحمة اللّه عليه ، پيشين ، ج 2 ، ص 266 .