و ائمهء اهل بيت - عليهم السلام - اسلام نيز مانند امير المؤمنين - عليه السّلام - در گزارشهاى مكررى كه كتابهاى حديثى و تاريخى - براى ما در سينهء خود حفظ كرده و به دست ما رسانيده‌اند - « نسخ » را در همان مفهوم خاص خودش به كار برده‌اند كه ما براى نمونه به چند مورد آن اشاره مىنماييم : البته احاديث فراوانى از امام صادق - عليه السّلام - گزارش شده كه ما به دو مورد آن در اينجا اشاره مىكنيم و تلاش بيشتر را جهت جستجوى گسترده‌تر به فرصت و مجال ديگرى وامىگذاريم . كاربرد واژهء « نسخ » در گفتار ائمهء اهل بيت - عليهم السلام . 1 - حديث « مسعدة بن صدقه » از امام صادق - عليه السّلام - است كه فرمود : « ناسخ ، آن حكمى است كه ثابت و استوار بوده و استمرار داشته باشد و بدان از هم اكنون [ تا قيامت ] عمل مىگردد و لكن « منسوخ » آن حكمى است كه زمانى بدان عمل مىشده است . و سپس حكم ديگرى [ از جانب شارع ] آمد و آن را نسخ كرده و برداشت » « 1 » . 2 - گزارش « ابو محمد همدانى » از مردى از امام صادق - عليه السّلام - كه مىگويد : « از امام - عليه السّلام - در بارهء ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه پرسيدم « 2 » ، امام - عليه السّلام - پاسخ دادند : ناسخ ، آن حكمى است كه استواره ، ثابت و مستمر باشد و منسوخ آن حكمى است كه [ امرش ] سپرى شده باشد . و محكم آن است كه بدان

--> ( 1 ) ر . ك : بخش اول همين فصل ، « اهميت نسخ » در ديدگاه روايات ائمه - عليهم السلام . باز ر . ك : سيد هاشم بحرانى ، پيشين ، ج 1 ، ص 20 ، ح 11 . فيض كاشانى ، پيشين ، ج 1 ، ص 30 ، به نقل از تفسير عياشى ج 1 ، ص 23 ، و ح 7 و ح 1 ، به نقل از ابو محمد همدانى با مختصر تفاوتى و باز ر . ك : سيد محمد باقر ابطحى ، همان ، ج 1 ، ص 449 ، ح 17 ، به نقل از بحار ، ج 92 ، ص 383 ، ح 22 . ( 2 ) عن أبى محمد الهمدانى ، عن رجل عن أبى عبد اللّه - عليه السّلام - قال : سألته عن الناسخ و المنسوخ و . . . ؟ قال : الناسخ : الثابت ، و المنسوخ ما مضى ، و المحكم ما يعمل به ، و المتشابه الذى يشبه بعضه بعضا » . ر . ك : سيد محمد باقر ابطحى ، پيشين ، ج 1 ، ص 449 ، ح 16 ، به نقل از تفسير عياشى ج 1 ، ص 10 ، ح 1 . بحار الانوار ج 92 ، ص 383 ، ح 19 . تفسير البرهان : ج 1 ، 20 ، ح 5 . و ر . ك : فيض كاشانى ، پيشين ، ج 1 ، ص 30 . حر عاملى ، پيشين ، ج 27 .