امام رازى در تفسير آيه « كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما » پس از بيان قول دانشمندان مىگويد : « اينكه شب بر روز مقدم است زيرا خدا مىفرمايد : « وَ آيَةٌ لَهُمُ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهارَ » . ( براى آن شب نشانه است كه روز را از آن بركنديم . ) آسمانها و زمين نخست تاريك بود ، پس ، خدا با نشاندادن روشنايى كه به چشم درمىآيد آنها را به ديد درآورد . « وَ هِيَ دُخانٌ » كه در قرآن آمده است يعنى « دود » زيرا دود شامل ذرات آب و گاز است ، يعنى دود از سه چيز سخت و سيال و گاز مركب است و اين اشارت به ماده نخستين موجود است كه در صفت شبيه به دود است ، و اجزاى آن از هم جدا و سبك و در هوا پراكنده است مانند ابرهاى گرم ، چه ، دود از آتش برميخيزد و بخار از گرما ناشى مىشود علاوه بر اينها شامل ذرات بيّحد است . خدا مىفرمايد : « أَ أَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمِ السَّماءُ بَناها رَفَعَ سَمْكَها فَسَوَّاها وَ أَغْطَشَ لَيْلَها وَ أَخْرَجَ ضُحاها وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِكَ دَحاها أَخْرَجَ مِنْها ماءَها وَ مَرْعاها . وَ الْجِبالَ أَرْساها . » ( آيا آفرينش شما دشوارتر است يا آفرينش آسمانهايى كه ساخت و آن را برافراشت و هموار كرد . شبش را تاريك گردانيد و نيم روزش را برآورد ، زان پس زمين را بگسترانيد ، آب و مراتع زمين را از آب بپرورد و كوهها را استوار ساخت . سورهء نازعات - آيهء 27 - 32 ) يا شبه دود ، قطعه‌اى انبوه تاريك و به هم پيوسته ايجاد كرد . سپس آن قطعه را در هم شكست و به اجزاى متعدد تقسيم كرد ( هفت آسمان آفريد ) سپس بناى مرتفع را تكميل كرد و مادهء دودى آن را به هم درپيوست و اجزاى آن را متناسب قرار داد و بين آنها تفاوتى نگذاشت . « الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ طِباقاً ما تَرى فِي خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ »