نمىتوانيد مگر اينكه با قدرت خداوند بدانيد . يعنى با بيّنه از طرف خداى تعالى . اين مطلب كه ما در صدد بيان آن برآمده‌ايم به نصّ نزديك است . زيرا خطاب در اين جا بعموم جن و انس و در همه زمانها است . در اين زمان است كه انسان از اقطار زمين به اقطار آسمانها نفوذ كرده است و علم اين اقطار را فرا گرفته و درون آن را سنجيده و عوارض آن را مطالعه كرده و اسرار آن را كشف كرده و به رازهاى آن پى برده است و ديگر گرد زمين جائى باقى نمانده است كه براى مطالعه صالح باشد و گرد زمين را چندين بار گشته و چيزى قابل مطالعه نيافته است ناچار به ماه مسافرت كرده و در آن جا بار خود را افكنده و خاك و سنگ آن را براى مطالعه همراه آورده است . اگر كسى بگويد : در آيه دوم كه ( فَلا تَنْتَصِرانِ ) در آنست چگونه بين آن و چيزى كه گفتيد توافق ممكنست ؟ ميگوييم اين دو آيه بهم مربوطند . در اولى گفته شده است كه نفوذ به اقطار آسمانها جز بوسيله « سلطان » امكان ندارد و « سلطان » همان نيروى نفوذكننده است كه دانش باشد و آن جواز سفر به فضاى خارجى است و اين قوه نافذ نيروى دانش است كه انسان آن را عليه عوارض و تاثيرات خارجى به كار ميبرد ، و اگر وسائل علمى را به كار نبرد محققا به مهلكه خواهد افتاد ، و بر اين عوارض و تاثيرهاى خارجى پيروز نخواهد شد و در نتيجه نخواهد توانست باقطار آسمان و زمين نفوذ كند . در تاييد اين معنى فرمايش خداوند است : « قُلِ انْظُرُوا ما ذا فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » « 1 » خداوند به ما نمىفرمايد « قل انظروا الى السماوات و الارض » بلكه بجاى

--> ( 1 ) - بگو بنگريد در آسمانها و زمين چه مىبينيد . يونس 101