اقسام وحى تشريعى قرآن شيوه‌هاى گوناگون ايحاى خداوند به پيامبران را سه نوع مىشمارد : وَ ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ . « 1 » به گزارش اين آيه ، يك نوع از ايحاى الهى به پيامبران ، وحى بدون واسطه است ( وحيا ) كه مخاطب ، كلام را مستقيم از خداوند دريافت مىكند . از برخى آيات چنين برمىآيد كه رسول خدا تمام قرآن را مستقيم از خداى متعال اخذ كرده است : إِنَّكَ لَتُلَقَّى الْقُرْآنَ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ . « 2 » اين نوع وحى دريافت فيض از ذات بارى است كه براى انسان در عروج معنوى و پشت سر نهادن وسايط پيش مىآيد و جان ، تجليگاه نور بىواسطه حق است : إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا . در همين نوع ارتباط است كه سراسر وجود و حالات او متأثر مىگردد ، كه امام معصوم عليه السّلام فرمود : ذك اذا تجلى الله له . « 3 » نوع دوم ايحا از طريق واسطه و از پس حجاب است ، مانند ايجاد صدا در فضا يا درخت . در اينجا متكلم واقعى خداست و درخت مظهر كلام اوست . نوع سوم ايحا از طريق فرشتهء پيك وحى است كه او هم واسطه است ، ليكن به عنوان حامل پيام خدا : فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ . « 4 » البته روشن است كه جمع ميان اين اقسام براى يك انسان مقدور است ، چرا كه اين تفاوتها مربوط به حالات معنوى گيرنده وحى و پيوند او با مبدأ فيض است و نه فرستنده آن . « 5 »

--> ( 1 ) شورى / 51 . ( 2 ) نمل / 6 . ( 3 ) توحيد صدوق / 115 . ( 4 ) بقره / 97 . ( 5 ) تفسير موضوعى 3 / 250 .