آن فرجام ناپذير و تازگىهايش بىپايان است و تاريكىها جز بدان روشنا نمىيابد . « 1 » انسان امروز از پس سرخوردگىهاى بىشمار از مكتب‌هاى برساختهء زمينى بيش از هر زمان ديگر نيازمند هدايتهاى وحيانى است . از اين روى تلاش در احياى معارف آسمانى و بازشناسى مفاهيم والاى آن در راهبرد زندگى متحول بشر امرى ضرورى است . علوم قرآن مطابق اصطلاح مرسوم روزگار ما آن دسته دانشهايى است كه مبانى ، ابزارها و راهبردهاى فهم قرآن كريم را تسهيل مىنمايد . پيشينهء اين علوم همپاى ظهور قرآن جستجو مىشود . از نظر ساختار درونى پاره‌اى از اين علوم در راستاى باور به اصالت متن وحيانى است . همانند ، وحى ، اعجاز ، تدوين قرآن و تحريف ناپذيرى آن . در كنار محور ياد شده ركن ديگرى از مجموعه دانشهاى پيرامون قرآن علومى است كه به طور مستقيم در قلمرو فهم وحى بشمار مىآيد « اصول و مبانى فهم قرآن . » آن چه به اشاره برگزار شد ، نگرشى است تحليلى به مجموعهء دامن گستر علوم قرآن . هر يك از دو محور مذكور را فروعات و شاخه‌هاى بسيارى است كه دانشمندان تفسير و علوم قرآن به وسعت دانش و ذوق خويش متعرض آنها شده و در مكتوباتى چون برهان زركشى و اتقان سيوطى مدخل‌هاى بسيارى بر آن گشوده‌اند . مطالعات مربوط به علوم قرآن ، آميخته‌اى است از مطالعات برون دينى و درون دينى . بدين معنا كه پاره‌اى از اين مطالعات همچون ضرورت وحى ، دلالت اعجاز بر حقانيت آن ، تحريف ناپذيرى وحى و همين طور ضرورت فهم پذيرى آن صرف نظر از جنبهء نقلى ، جنبهء عقلى دارد . پاره‌اى ديگر از موضوعات اين علم در قلمرو نقلى ، قرآنى ، روايى و تاريخى جاى دارد . توجه به نكتهء ياد شده آموزندهء اين حقيقت است كه در نگرش به هر يك از عناوين گوناگون اين دانش شيوهء ويژه آن را دنبال كنيم تا گرفتار مغالطه در روش و نتيجه نگرديم .

--> ( 1 ) نهج البلاغه ، خطبهء 18 و نيز خطبهء 198 و 176 .