مىكنند : اول من جمع كتاب اللّه بين اللوحين ابوبكر يا از وى نقل مىكند . رحم اللّه ابابكر ، كان اول من جمعه بين اللوحين « 1 » ، چنين توهمى ندارد ، اما در آنجا كه حادثه‌اى ديگر را نقل مىكند كه همه اساس آن نقليات را بهم مىزند چنين تعبيراتى به كار گرفته مىشود . « 2 » حال صرف نظر از مباحث رجالى و نقد حديثى در منابع اهل سنت ، در خصوص كار حضرت احتمالاتى مطرح شده است . احتمال اول : اگر كار حضرت بلافاصله پس از فوت پيامبر انجام شده باشد ، با توجه به اينكه الواح قرآن پيامبر در اختيار امام قرار گرفته ، او نخستين گردآورنده قرآن است . و اين برداشت با اينكه كسى بگويد ابوبكر و خلفاى بعدى نخستين گردآورنده قرآن هستند و چنين عنوانى را برخوردار باشند و به تعبير ابن كثير از بهترين و زيباترين كارها و در عين حال بزرگترين آنهايى بوده كه صديق انجام داده « 3 » درست نخواهد شد ، لذا بايد اين خبر را متعارض با اخبار فراوانى گرفت كه اهل سنت درباره جمع و نخستين گردآورنده نقل كرده‌اند و اين حركت را در فضيلت خليفه اول

--> ( 1 ) - سجستانى ، المصاحف / 12 . ( 2 ) - رواياتى كه سجستانى از عبد خير نقل مىكند ( منتسب به على يا بدون انتساب ) به اين مضمون : اعظم الناس اجرا فى المصاحف ابوبكر ، فانه اوّل من جمع بين اللوحين ، همگى مضمون مشتركى را بيان مىكند كه كار خليفه اول قرار دادن در دو لوح بوده ، يعنى جمع آورى و ترتيب نبوده يا به اين دليل كه قبلا ( در زمان پيامبر يا امام على ) انجام شده يا به اين دليل كه بعدا توسط عثمان انجام گرفته ، در آن صورت صرف بين دو جلد قرار دادن اعظم اجرا معنا ندارد ، مگر اينكه بگوييم اين دو دسته از روايات از اخبار فضائلى هستند كه در اثر تقابلهاى مذهبى وضع شده‌اند . مانند آنچه كه در باب بستن تمام درب‌ها در مسجد النبى جز درب خانه امير مؤمنان نقل شده كه در برابر آن در اخبار اهل سنت درباره ابوبكر به همين شكل نقل شده است . ( الطبقات ابن سعد ، ج 2 / 227 ، چاپ قديم ) . ( 3 ) - ابن كثير ، فضائل القرآن / 33 .