نيز بوده و بوسيله داشتن اين كتاب ، اتصال به پيامبر و اعتماد به اقوال آنان مشخص مىشده است . گاهى ائمه بوسيله اعلام در اختيار داشتن اين كتاب ، امامت ديگران را نفى يا اقوال آنان را رد مىكرده‌اند ، « 1 » خصوصا در شرايطى كه تشخيص امام بعدى دشوار مىنموده است . 6 - اين كتاب نوشته‌اى عمومى نبوده كه ديگران بتوانند استنساخ كنند و يا در اختيار داشته باشند ، حتى از برخى روايات استفاده مىشود كه مطالب اين كتاب از مختصات علوم اهل بيت بوده و بوسيله خودشان در خاندان دست به دست مىشده و تنها گاهى ائمه براى ايجاد اعتماد در مخاطب يا تأكيد بر مطلب اشاره به كتاب مىكرده‌اند ، يا خصوصياتى از كتاب را شرح مى داده‌اند . « 2 » 7 - نخستين كتاب مدون در اسلام و پس از فوت پيامبر بوده و چون مستظهر به گفته‌هاى پيامبر و اتصال به وحى بوده ، مىتوان آن را نخستين كتاب حديثى هم دانست و جالب‌تر اينكه دليل و مستند اين كتاب ، تنها گزارش شيعيان نيست - و همانطور كه بعدها توضيح خواهيم داد - منابع ديگر حديثى و تاريخى به وجود و واقعيت آن اشاره كرده و حتى مطالبى از آن گزارش داده‌اند . به همين دليل عبد اللّه بن ايوب از پدرش نقل مىكند : مىگويد : امام صادق گفت : اگر اين كتاب را ببينى در مىيابى كه از كتابهاى نخستين است . « 3 » 8 - گاهى از اين كتاب در روايات تعبير به جامعه شده است ، به اين دليل

--> ( 1 ) - صفار ، بصائر الدرجات ، 145 ، مجلسى ، بحار الانوار ، ج 26 / 35 . ( 2 ) - كلينى ، كافى ، ج 1 / 240 و 242 و بصائر الدرجات / 157 و 161 . ( 3 ) - الصفار ، بصائر الدرجات / 166 . محتمل است منظور تفاوت در خط ، نثر نوشته يا حتى صحافى كتاب باشد .