سيد محمد على ايازى

116

مصحف امام على ( ع ) ( فارسى )

با بهم ريختن نظم آيه‌ها در يك سوره كلام شيخ مفيد را توجيه كنيم . بنابر اين ، يكى از موارد مشخص مصحف امام ، ذكر ناسخ و منسوخ از آيات است و از آن جا كه تعيين ناسخ و منسوخ ( در همان مواردى كه قبول و پذيرفته شده ) اهميت بسزايى در فهم و استنباط حكم دارد . و خود امام على عليه السّلام در بسيارى از موارد به آن تأكيد كرده ، به عنوان نمونه امام عليه السّلام از يكى از قضات مىپرسد : آيا ناسخ و منسوخ را مىشناسى ؟ قاضى پاسخ مىدهد خير ، حضرت مىفرمايد پس خود و ديگران را به وادى هلاك افكنده‌اى « 1 » ، باز امير مؤمنان در خطبه 210 نهج البلاغه براى حساسيت شناخت احكام به مسئله وجود ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه و در قسمتهايى از خطبه اول نهج البلاغه بوجوه تقسيم بنديهايى در قرآن اشاره و يكى از آنها را ناسخ و منسوخ مىداند ، لذا طبيعى است كه اين حساسيت را داشته باشد كه در مصحف خود موارد آن را مشخص كند . 3 / 12 - اشتمال بر تأويل يكى ديگر از ويژگيهاى مصحف امام على ، اشتمال بر ذكر تأويل آيات است . دليل بر اين اشتمال رواياتى است كه با صراحت از اين ويژگى ياد مىكند : مشتملا على التأويل و التنزيل و در برخى روايات آمده است : « ان كل آية انزل اللّه باملاء رسول اللّه و خط يدى و تأويل كل آية انزلها اللّه على محمد . « 2 » و در جاى ديگر آمده : « و كتبه بيده على تنزيله و تأويله » . « 3 »

--> ( 1 ) - تفسير عياشى ، ج 1 / 87 ، ح 40 . براى تفصيل در توضيح و منبع اين خبر نك : مولايى نيا ، عزت اللّه ، نسخ در قرآن / 17 ، تهران ، نشر رايزن ، چاپ اول 1378 . ( 2 ) - كتاب سليم بن قيس ، ج 2 / 657 ، بحار الانوار ، ج 89 / 41 ، ح 1 . ( 3 ) - كتاب سليم ، ج 2 / 581 ، ح 4 .