دوّم : رواياتى كه بيان مىكند اصحاب پيامبر در زمان حضرتش دست به كار گردآورى قرآن شدند و به خدمتش عرضه داشتند و قرائت و كتابت خود را تصحيح كردند . سوّم : اهتمام پيامبر به قرآن و تشويق به قرائت و ختم قرآن ، همچنين رواياتى كه دلالت دارد اصحاب پيامبر در زمان حضرت ختم قرآن مىكرده‌اند . دليل اوّل در بخش نخست ، با نگاهى به اسناد و مدارك جمع قرآن ، در برابر رواياتى كه مىگويد جمع قرآن پس از پيامبر بوده ، اخبارى داريم كه روشن مىكند قرآن در عهد پيامبر جمع و تأليف گرديده و آيه‌ها و سوره‌هاى آن منظم و مرتب شده است . اين روايات در دو بخش آمده‌اند : بخشى مربوط به ترتيب آيه‌ها و بخشى مربوط به ترتيب سوره‌ها . در باب ترتيب آيه‌ها ، ترمذى در جامع صحيح و يعقوبى در تاريخش و بسيارى از محدثين چنين نقل كرده‌اند : « و كان كلّما انزل عليه شيء من القرآن امر بكتابته و يقول في مفترقات الآيات : ضعوا هذه فى سورة كذا » « 1 » هرگاه بر پيامبر آيه و سوره‌اى نازل مىشد ، مىفرمودند كه آن‌ها را بنويسيد و درباره آيه‌هاى پراكنده مىفرمودند كه اين آيه را در فلان سوره قرار دهيد . اين خبر گرچه در باب ترتيب آيات است اما نكته مهم اين خبر ، اهتمام پيامبر به تأليف و گردآورى است . اگر اين خبر را در كنار روايات بسيارى

--> ( 1 ) ترمذى ، الجامع الصحيح ، ج 5 / 272 ؛ يعقوبى ، تاريخ يعقوبى ، ج 2 / 43 ؛ البرهان ، ج 1 / 325 ، مرعشلى در پاورقى كتاب اخير ، مصادر اين روايت را از منابع مختلف حديثى به طور مبسوط استخراج كرده است .