انسانى ، در حوزهء سياست ، اقتصاد ، جامعه‌شناسى ، روان‌شناسى ، زبان ، تاريخ و موارد ديگر ، تأثيرى كم‌تر از علوم تجربى بر حوزهء مباحث دينى نداشته‌اند . علاوه بر اين ، پيشرفت دانش بشرى و افزايش آگاهىهاى انسان دربارهء بسيارى از پديده‌ها ، همچون نحوهء تشكيل ابر و باران ، نقش باد در بارورى گياهان ، ايجاد نطفه و مراحل مختلف جنين ، نظام اجتماعى حاكم بر زندگى برخى جانوران و بسيارى ديگر از دانش‌هاى نو ، افقى تازه از ويژگىهاى قرآن را در برابر ديدگان مفسران گشود و آنها را از پيش گفته‌هاى قرآنى كه كشفيات 13 قرن بعد ، با آنها سازگار بودند ، به شگفتى واداشت . اعجاز علمى قرآن ، وجهى از اين كتاب الهى است كه مفسران در پرتو دانش جديد بدان واقف گرديدند . اعجاز قرآن ، يكى از مهم‌ترين بحث‌هاى علوم قرآنى است كه در دورهء معاصر ، از جنبه‌هاى تازه‌اى بررسى شد . « 1 » علم و ذهنيت مسلمان دگرگونى برخى ذهنيت‌ها ، ديگر پيامد ورود آگاهىهاى علمى نوين به جامعهء مسلمانان بود . بسيارند كسانى كه براى اثبات قدرت خداوند و تجلى اراده و خواست او ، در طبيعت ، به دنبال جنبه‌هاى قانونمند و امور خارق‌العاده مىگردند و مىپندارند كه اين پديده‌ها ، كه تبيين علمى برنمىدارند ، بهتر مىتوانند بر وجود خداوند دلالت كنند . آنان خداوند را در مجهولات مىجويند و از عظمت و قدرت و حكمت خداوند كه در تمام مخلوقات ، از بزرگ و كوچك ، به طور يك‌سان متجلى است ، غافلند . و چنان چه كسى بكوشد تا آن چه را خارق عادت تصور شده تبيين علّى يا علمى كند ، او را ماده‌گرا و مخالف هر پديدهء ماوراى مادى معرفى مىكنند . براى اين افراد ، عقل و علم بشرى تهديدى براى خداشناسىشان است . « 2 » از نظر اين افراد ، حتى اگر قرآن انسان را به مطالعه دربارهء طبيعت دعوت مىكند براى اين است كه عجز و ناتوانى و محدوديت قدرت دركش را به او اثبات كند . « 3 »

--> ( 1 ) . عفت محمد الشرقاوى ، الفكر الدينى فى مواجهة العصر ، ص 294 - 303 و 388 - 390 ؛ محمد ابراهيم شريف ، اتجاهات التجديد فى تفسير القرآن فى مصر ، ص 544 - 568 . عبد المجيد عبد السلام المحتسب ، اتجاهات التفسير فى العصر الحديث ، ص 129 . ( 2 ) . فهد بن عبد الرحمن بن سليمان الرومى ، منهج المدرسة العقلية الحديثة فى التفسير ، ص 530 . ( 3 ) . محمد ابراهيم شريف ، اتجاهات التجديد فى تفسير القرآن فى مصر ، ص 367 و 368 .