يعقوب جعفرى
95
سيرى در علوم قرآن ( فارسى )
بيست و هفتم رجب را روز بعثت مىدانند ، جور در نمىآيد . بعضى از نويسندگان معاصر كه اين وجه را قبول كردهاند در توجيه اشكال بالا گفتهاند كه حساب بعثت ، از حساب نزول قرآن جداست چون در طول سه سال اول بعثت پيامبر مأمور به تبليغ نبود و پس از آنكه مأمور به تبليغ شد ، نزول قرآن به عنوان يك كتاب آسمانى شروع شد كه آغاز آن در ماه رمضان بود « 1 » . اين نويسنده هنگامى اين سخن را مىگويد كه خود به نزول دفعى قرآن قائل نيست و معتقد است كه قرآن يك بار آن هم به صورت تدريجى نازل شده است حال مىگوئيم بدون شك آياتى از قرآن در اول بعثت نازل شده است آيا شما اين آيات را از قرآن نمىدانيد اين سخن كه قرآن از سال سوم بعثت به بعد عنوان كتاب آسمانى پيدا كرد چه معنائى دارد ؟ آيا آن آياتى كه در ابتداى بعثت نازل گرديد ( مانند آيات سوره علق و آياتى از سوره مدثر ) عنوان كتاب آسمانى ندارد ؟ واقعا كه ادعاى عجيبى است ! 2 - هر سال در شب قدر آن مقدار از قرآن كه در طول آن سال مورد نياز بوده يك جا بر پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلم نازل مىشد و سپس در طول سال جبرئيل آن را به تدريج مىآورد . طبق اين نظر منظور از رمضان در آيه ، رمضان خاصى نيست ، بلكه شامل همهء ماه رمضانهاى طول رسالت پيامبر است . اين وجه از وجه اولى نيز سستتر است و چيزى جز يك تأويل بىدليل و تكلف بىجهت نيست و ظاهر آيات آن را دفع مىكند بخصوص اينكه فعلهاى « انزل » و « انزلناه » كه در آيات موردنظر آمده است به صورت ماضى است و نمىتواند شامل رمضانها و ليلة القدرهاى آينده باشد و اين مطلب روشن است . 3 - منظور از تعبير « شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ » اين است كه دربارهء ماه رمضان و وجوب صيام آن ، قرآن نازل شده كه منظور آياتى از قرآن است كه مربوط به رمضان و روزهدارى است گفتهاند همانگونه كه به مجموع كتاب آسمانى ، قرآن گفته مىشود ، به چند آيه هم قرآن اطلاق مىشود .
--> ( 1 ) - التمهيد فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 80 .