3 و 4 - ناسخ و منسوخ : نسخ يعنى باطل كردن ، ناسخ يعنى باطل كننده ( اسم فاعل ) و منسوخ يعنى باطل شده ( اسم مفعول ) و در اصطلاح ، رفع و برداشتن حكم شرعى است . نسخ احكام عبارت از اوامرى است كه بدوا نازل گرديده و بعدا حكيم على الاطلاق بنا بمقتضاى حكمت و مصلحت ، حكم ديگرى فرستاده كه جايگزين دستور قبلى شده است ، حكم دوم را ناسخ و اول را منسوخ نامند . خداوند حكيم در آيه ( 106 ) سورهء بقرة در مورد جواز نسخ فرمايد : ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( آنچه از احكام آيات قرآن را نسخ كنيم يا حكم آن را متروك سازيم بهتر از آن يا مانندش را بياوريم ، آيا نميدانى كه خدا بر هر چيز توانا است ) . همچنين در آيه ( 101 ) سورهء نحل فرموده : وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَكانَ آيَةٍ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ ( هر گاه تبديل كنيم آيه‌اى را بجاى آيهء ديگر و از راه مصلحت ، حكمى را نسخ كنيم خدا داناتر است كه چه چيز بصلاح خلق نازل كند اما كافران اعتراض بر نسخ آيه كرده گويند تو بر خدا افتراء مىبندى ، چنين نيست بلكه بيشتر ايشان نميدانند ) . نسخ در قرآن فقط نسبت باوامر و نواهى است نه در مبداء و معاد و احكام آن از جملهء اصول فقه مىباشد و مراد از آيات منسوخه ، حكم آنست نه نسخ قرائت يعنى فقط حكم آن منسوخ و برداشته شده ليكن از جهت تلاوت و بلاغت و احترام و اعجاز بقوّت خود باقى است . حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام در اينباره فرموده : ناسخ ، آيات ثابت العمل