يا مضموم باشد تفخيم ميگردد زيرا خود و ما قبلش حركتى ندارد و پيرو حركت ما قبل ما قبل است مانند : الْفَجْرِ - نَصْرُ - يَسْرِ - شَكُورٍ . ليكن در كلماتيكه حرف ما قبل آخر آنها « ى » باشد چون حرف مزبور بمنزلهء دو كسره است بعضى قراء از جمله ورش براى سهولت تلفظ ترقيق را جايز دانسته‌اند اما بهتر تفخيم و طريقهء كلى است مانند : خَيْرٌ - غَيْرِ - طَيْرٍ . 4 - راء ساكنى كه ما قبلش حرف مستعليهء ساكن و حرف ما قبل هر دو ساكن ، مكسور باشد تفخيم مىشود و بعضى ترقيق را نيز جايز دانسته‌اند اما طرف تفخيم قوى است زيرا راء حرف مفخّمة است و ما قبلش نيز حرف مستعلية مىباشد مانند : مِصْرَ - الْقِطْرِ . 5 - راء ساكن ما قبل مكسور كه كسرهء آن عراضى باشد براى متمايز شدن از كسرهء لازم ، تفخيم ميگردد مانند : أَرْحَمُ - ارْجِعُوا - رَبِّ ارْجِعُونِ - أَمِ ارْتابُوا - الَّذِي ارْتَضى - إِنِ ارْتَبْتُمْ . 6 - راء ساكن ما قبل مكسور كه بعد از آن ، يكى از حروف مستعلية قرار گيرد تفخيم مىشود زيرا كسرهء ما قبل ، مقتضى ترقيق و حرف مستعلية ، موجب تفخيم است و به علت تعارض بين ترقيق و تفخيم ، هر دو ساقط و اصل تلفظ حرف راء كه تفخيم است انجام مىشود مانند : إرصاد - لَبِالْمِرْصادِ - قِرْطاسٍ - مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ ( آيه 122 سورهء توبه ) . ولى در جملهء : كُلُّ فِرْقٍ ( هر پاره‌اى از آب دريا - آيهء 63 سورهء شعراء ) ترقيق راء نيز جايز است چه در ميان دو كسره واقع شده . تبصرهء 1 - تفخيم و ترقيق راء در موارد وقف به سكون يا اشمام بايد رعايت شود مانند : خَيْرٌ - شَكُورٍ - بَصِيرٌ ليكن هنگام وقف به روم كه در حكم وصل است ، راء مضموم ، تفخيم و مكسور ، ترقيق ميگردد مانند : غَيْرِ - نَصِيرٍ . تبصرهء 2 - تفخيم و ترقيق راء مشدّد ، بيشتر تابع حركت آنست زيرا اوّلى ساكن و دوّمى متحرك است مانند : الرَّسُولُ - الرِّبا .