حسن بيگلرى

181

سر البيان في علم القرآن ( فارسى )

( جنبنده ) - يُوادُّونَ ( دوست ميدارند ) - الْحَاقَّةُ ( از اسماء قيامت است ) - الضَّالِّينَ ( گمراهان ) - تُحاجُّونِّي ( با من محاجه و مجادله ميكنيد ) . مدّى كه سبب آن ، سكون لازم مظهر باشد مانند حروف مقطعهء قرآن « س - ص - ق - ك - ل - م - ن » كه هر كدام يك حرف هستند و بسه حرف تلفظ ميشوند ( حرف وسط آنها حرف مد است ) و تمام حروف مذكور مد لازم مظهر است . توضيح آنكه « ق » به صورت ظاهر يك حرف است ولى با سه حرف « قاف » ادا مىشود و الف آن حرف مد و سكون لازم مظهر فاء سبب آنست . مثال ديگر : آللَّهُ ( آيا خدا ) - آلذَّكَرَيْنِ ( آيا دو نر ) - آلْآنَ ( آيا اكنون ) كه در هر سه كلمه ، « آل » داراى مد لازم است زيرا در اصل أ اللّه - أالذّكرين - أالان بوده و همزهء دوم كه همزهء وصل است بسبب تخفيف ، قلب بالف شده و الف « آل » حرف مد و سكون لازم مد غم و مظهر « لام » سبب آنست و آن را مد منقلب نيز نامند و اگر بمد خوانده نشود همزهء استفهام و همزهء خبر كه همزهء وصل است مشتبه شوند . قسم چهارم مدّ عارضى - آنست كه بعد از حرف مد ، حرف ساكنى واقع شود كه سكون آن بسبب وقف يا ادغام ، عارض شده باشد كه در اين صورت جايز است بمد يا طول يا متوسط و يا قصر خوانده شود و قراء بر اين وجوه مختلف قرائت كرده‌اند و بهتر آنست كه به طول خوانند تا امتيازى از مد لازم داشته باشد . بسبب وقف مانند : الْبابَ - يُؤْمِنُونَ - نَسْتَعِينُ كه حركت حروف آخر آنها هنگام وقف ، لفظا حذف و ساكن ميگردد و الف - واو - ياء ما قبل آخر كلمات مزبور ، حرف مد و سكون عارضى حروف آخر ، سبب آنست . بسبب ادغام مانند : فَقالَ لَهُمُ - سَيَقُولُ لَكَ - فِيهِ هُدىً كه فتحهء لام « قال » براى ادغام نمودن در لام « لهم » لفظا حذف و ساكن ميگردد و الف قال حرف مد و سكون عارضى لام ، سبب آنست و آن را ادغام كبير گويند كه « قالّهم » خوانده مىشود و در مبحث ادغام ، توضيح بيشترى داده خواهد شد .