ج - اعراب : روى عن النّبى ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) انّه قال : اعربوا القرآن و التمسوا غرائبه . 49 « از پيامبر اكرم - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - نقل شده كه فرمودند : « قرآن را اعراب كنيد و مشكل آن را دريابيد . » صاحب مجمع البيان درباره علم اعراب چنين مىگويد : « علم اعراب جليل‌ترين علوم قرآن است و هيچ كلامى بىنياز از آن نيست چه آنكه ، پرده از ابهام الفاظ برمىگيرد و از درون آن گوهرهاى گرانبها بيرون مىكشد زيرا معانى بسيارى در آن نهفته و توسط اعراب مىتوان بدانها راه يافت و در واقع اعراب معيار كلام است كه كاستى يا برترى كلامى را نشان مىدهد . » 50 پر واضح است كه بحث اعراب ، همپاى ديگر مباحث ، در تفسير و روشن ساختن معناى آيه ، به كار گرفته شده ؛ و بسا مفسّر براى تأييد ديدگاه خود ، دربارهء معناى آيه‌اى از توجيه اعراب آن بهره مىگيرد . مرحوم شيخ ، هر چند به اعراب يكايك آيات نپرداخته ؛ ليكن از آغاز تا انجام ، به اعراب مواردى دست زده كه يا معناى آيه بدان بستگى دارد ، يا سرنوشت حكمى شرعى در گرو آن ، يا وجوه شايان ذكر ديگرى در آن متصور است . اينك به ذكر نكاتى چند دربارهء روش شيخ در اعراب مىپردازيم : 1 - بيان اعراب كلمه‌اى و توجيه آن و نقش توجيه وى در رسايى معناى آيه و آنگاه با گفتن واژهء « التقدير » به معناى آن اشاره مىكند . مثال : وَ أَرْسَلْناكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا وَ كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً . 51 « شهيدا » منصوب به تمييز است زيرا اگر فقط بگويى « خدا را بس است » و بيان نكنى كه در چه چيزى ؟ مطلبى را مبهم گفته‌اى . 52 2 - گاهى گفته‌هاى نحويين را درباره اعراب كلمه‌اى بيان داشته و به دنبال آن يكى را اختيار كرده و سپس دليل گزينش خود را متذكر مىشود . به هر حال هرچند كه اين روش ، در جاى جاى تبيان به چشم مىخورد ؛ ليكن به ندرت شيخ به