اين امر ممكن است حاكى از اين باشد كه مسلمانان از طريق تماسشان با يهوديان مدينه با اين كلمه آشنا شده‌اند . اين را نيز بايد افزود كه نبى به هيچ‌يك از پيامبران متعلق به سنت عرب ، نظير هود [ ع ] ، و صالح [ ع ] اطلاق نشده است ، بلكه فقط به پيامبرانى كه در عهد عتيق يا جديد ياد شده‌اند ، گفته شده است ( ادريس قابل تطبيق با عزرا يا اخنوخ عهد عتيق است ) . « 1 » خود حضرت محمد [ ص ] استثنائا در قرآن ، نبى ناميده شده است [ ازجمله در سورهء احزاب ، آيهء 1 ، 6 ، 7 ؛ سورهء تحريم ، آيهء 1 ] . در آيهء 40 سورهء احزاب ، او « خاتم النبيين » ناميده شده ، و اين عبارت شايد در اصل به معناى تصديق‌كنندهء پيامبران پيشين بوده است ، اگرچه تعبير و تفسيرهاى ديگرى نيز از آن به‌عمل آمده است . محققان مسلمان ادوار بعدى به تفصيل بحث كرده‌اند كه آيا مقام نبى بالاتر است يا رسول ؟ و آيا هر نبى بايد رسول باشد ، يا بالعكس ؟ ولى اين مسائل ربط ناچيزى با مطالعه و پژوهش خود قرآن دارد . « 2 » در قرآن تفاوت بين اين دو كلمه اين است كه نبى فقط به رجالى كه متعلق به سنت يهودى - مسيحىاند اطلاق گرديده است ، زيرا حضرت محمد [ ص ] ادامه دهنده و اصلاح‌كنندهء همان سنت تلقى مىشود . وظايف جديدى كه به عنوان نبى و رسول ، پس از رفتن به مدينه ، برعهدهء حضرت محمد [ ص ] گذارده شده ، در تعدادى از آيات و عبارات قرآنى انعكاس يافته است . مسئوليت‌هايى كه به عنوان رئيس گروه مهاجرين بر عهدهء او قرار گرفت ، ممكن بود كه به شيوه‌اى دنيوى يا غيردينى تعبير و تفسير شود . صريح‌ترين بيان در آيهء 105 سورهء نساء است ( كه بل آن را نازل شده با فاصلهء كمى از غزوهء احد مىداند ) : « ما كتاب آسمانى را به

--> ( 1 ) . قس - فهرست‌هايى كه در آيهء 163 سورهء نساء ، و 84 تا 89 سورهء انعام آمده است . ادريس در آيهء 56 سورهء مريم « پيامبر » ناميده شده است ؛ بعضى از محققان اروپايى از همسان‌انگارى ادريس با شخصيتى در افسانهء يونانى سخن گفته‌اند ( قس - مقالهء « ادريس » ، اثر ا . ى . ونسينك در دائرة المعارف اسلام ، طبع اول : هورويتس . 88 ) . حال آن كه مسلمانان او را با اخنوخ كتاب مقدس يكسان مىانگارند ، و اين نظر بعدا توسط ا . ى . ونسينك نيز پذيرفته شده است ( اعتقادات / اعتقادنامهء اسلامى ، كمبريج ، 1932 ، ص 204 ) ؛ سى . سى . تورى C . C . Torry بر آن است كه كلمهء ادريس ، صورت محرّف كلمهء اسدراس Esdras يا عزرا Ezra است ( - مبانى يهودى اسلام ، نيويورك 1933 ، ص 72 ) . قس - واژه‌هاى دخيل در قرآن مجيد ، همين ماده . ( 2 ) . قس - ونسينك ، اعتقادنامهء اسلامى ، ص 203 به بعد ؛ همچنين دائرة المعارف اسلامى ، طبع اول ، مقالات « نبى » ( ى . هورويتس ) ، « رسول » ( ونسينك ) ، و كتاب زير : Wensink , ' Muhammed und die propheten' , Acta Orientalia , II ( 1924 ) , 168 - 98 .