ريچارد بل ( مترجم : بهاء الدين خرمشاهى )

36

در آمدى بر تاريخ قرآن ( فارسى )

خديجه چهل ساله و حضرت محمد [ ص ] بيست و پنج ساله بود . بدين ترتيب او به تجارت با سرمايهء مشتركشان به مدت پانزده سال يا بيشتر ادامه داد . مرحلهء بعدى از زندگى حضرت محمد [ ص ] در زمانى كه او حدودا چهل ساله بود آغاز شد . سال‌هايى كه در فقر گذرانده بود ، او را به‌خوبى از بيمارى معنوى [ و اخلاقى ] كه در اثر رشد و رونق مادى عارض مكه [ و مكيان ] شده بود ، آگاه مىساخت . گفته شده است كه او درباب اين‌گونه مسائل تأمل و انديشه مىكرده است . در حدود سال 610 م و درپى اين تأمل [ و تحنّث ] ها احوال [ روحانى ] شگرفى به او دست داد و او مطمئن شد كه [ وحى و ] پيام‌هايى از خداوند به او رسيده است كه بايد با مردم مكه درميان بگذارد . در آغاز محمد [ ص ] و يارانش اين [ وحى و ] پيام‌ها را صرفا حفظ و از بر مىكردند ، اگرچه بعدها كاتبان حضرت محمد [ ص ] آنها را مىنوشتند . پس از درگذشت او ، هرچه اعم از [ وحى ] مكتوب يا محفوظ در حافظه‌ها موجود بود ، گردآورى و بازنويسى شد كه سرانجام همين قرآنى را كه مىشناسيم [ و در دست داريم ] تشكيل داد . همين قضيهء ساده ، چه‌بسيار نكات متنازع فيه دارد كه بعدا به آن مىپردازيم . حضرت محمد [ ص ] چند سالى پس از دريافت نخستين وحى ، هيچ سخنى با مردم نگفت ، ولى آن پيام‌ها را محرمانه با دوستانى كه با نظرگاه او همدل و همجهت بودند درميان مىگذاشت . تأكيد اصلى اين بود كه مردم را به پرستش خداوند ، و اداى شكر به درگاه او به خاطر لطفش در حق مكيان به طور كلى و نيز هريك از آنان به اختصاص ، دعوت كند . بسيارى از عبارات وحيانى ، از اغلب رويدادهاى طبيعى ، به‌عنوان آيه يا نشانه‌هايى از خير و خوبى خداوند ، سخن مىگفت . درهرحال ، حضرت محمد [ ص ] ملزم بود كه در وقت مناسب ، وارد مرحلهء دعوت عام و آشكارسازى پيام وحيانى قرآن شود ، و اين امر دير يا زود - ترتيب زمانى دقيق دعوت دورهء مكى روشن نيست - منتهى به مخالفت ثروتمندترين تاجران مكه مىشد . احتمالا حتى درطى مرحلهء دعوت محرمانه ، پيام وحى چنين هشدارى دربرداشت كه كسانى كه پيام‌هاى وحيانى آسمانى را نديده مىگرفتند ، لاجرم يا در حيات دنيوى يا در حيات اخروى مجازات مىشدند . پس از آن‌كه مخالفت منكران آشكار شد ، اين هشدارها فراوان‌تر شد . داستان‌هايى از رسولان يا پيامبران پيشين در پيام‌هاى وحيانى گفته مىشد ،