كنيم و نه تكذيب . « 29 » با وجود اين ، اگر هم نسخه‌هاى متعددى وجود داشته ، احتمال اختلاف ناشى از كار نسخه‌نويسان نيز قابل قبول است . بدون اطالهء كلام ، بايد پذيرفت كه اگر علامتگذارى كلمات به نظم آيات در سوره‌هائى كه به قيد كتابت درآمده بودند كمك مىكرد و اگر اين علامتگذاريها موجب شد كه از قلم افتادگيها و اختلافات در تعداد و جاى كلمات از ميان برود ، برعكس ابتدائى بودن الفباء و ثابت نبودن املاء كلمات ، موجب تشديد اختلاف در ضبط كلمات و تغيير تلفظ كلمات گرديد . آخرين تجزيه و تحليلها نشان مىدهد كه حتى در زمان حيات محمد ( ص ) ( صفحه 31 همين كتاب ) حافظه ، امين واقعى وحى و ضامن نقل وحى بوسيلهء قلم بوده است . بدين موقعيت بسيار حساس ، خطر ديگرى نيز افزوده مىشود . در جنگ « عقرباء » كه بر عليه پيغمبر دروغى مسيلمه ( پايان سال 11 ه . آغاز سال 633 م . ) انجام گرفت عده‌اى از مؤمنان كه قرآن را از حفظ داشتند شهيد شدند . 1

--> ( 2 / 29 ) به نظر مىرسد كه خواهر عمر طومار و يا برگه‌اى محتوى سورهء طه در اختيار داشته است . اين روايت مربوطه است به ايمان آوردن عمر كه تقريبا چهار سال پس از آغاز تبليغ محمد ( ص ) به وقوع پيوسته . اين روايت بوسيله ابن اسحاق نقل شده ( ابن هشام 1 : 211 چاپ قاهره ) و چندان قابل اعتماد به نظر نمىرسد ، و تفصيل مطلب ايجاد شك و ترديد مىكند . زيرا آن چنان كه خود ابن اسحاق مىگويد ، دو روايت مكى و مدنى در اين باره داريم كه مطلقا با هم متفاوتند . با آگاهىهاى كنونى ، ما امكان ندارد كه بتوانيم يكى از اين دو را انتخاب كنيم و با نظرى كه ما در اينجا مطرح ساخته‌ايم ممكن نيست كه كار خود را به روى هيچيك از آنها متكى سازيم . ( 1 ) در محل عقرباء لشگرگاه مسيلمه ، در ماه ربيع الاول ، جنگى سخت و خونين درگرفت . مسيلمه كشته شد . از مسلمانان هزار يا هزار و دويست نفر كشته شدند كه در ميان