كنيم كه بدون سنت ، دربارهء تدوين كتابى مذهبى كه داراى همينه و شكوه شگفت‌انگيزى است چيزى نخواهيم دانست . آ - گردآورى قرآن تاريخ قرآن و پيشرفت « علوم قرآنى » وابسته سه عامل بوده است : نخست استفاده از خطى بسيار ناقص الاصل براى نوشتن قرآن ، سپس فقدان نسخه‌اى از وحى كه به رهبرى شخص محمد ( ص ) انجام يافته باشد 1 و سرانجام بدنبال دو كار فوق ، طى يك دورهء طولانى براى جبران اين نقص كتابت و فقدان متن ثابت لايتغير ، لازم بود كه تنها به حافظه و نقل شفاهى مراجعه شود . خط عربى در قرن ششم مسيحى در آغاز قرن ششم مسيحى ، در عربستان شمالى الفبائى وجود داشت كه مشتق از خط نبطىهاى پترا 2 بود و از سه قرن پيش از آن به كار مىرفت .

--> ( 1 ) بسيارى از روايات ، كتابت و جمع قرآن را به زمان رسول خدا ( ص ) بازگفته‌اند . گذشته از آنكه در زمان پيامبر ( ص ) بعضى از صحابه مصاحفى براى خود ترتيب داده بودند ، نسخه - اى از وحى نيز نزد نبى اكرم ( ص ) نهاده شده بود . اضافه بر آن هر سال پيغمبر خدا قرآن را با جبرئيل امين مقابله مىفرمود كه در سال آخر حيات اين مقابله دوبار پيش آمد . بخصوص كه حافظهء قوى مسلمانها و رواج عظيم قرآن و حيات دريافت‌كنندهء وحى ، رافع هر مشكلى و دافع هر احتياجى بود . ( تفصيل ر ك . البيان حضرت آقاى خوئى 1 : 278 - 255 ، راميار : تاريخ قرآن 55 و 65 ببعد . ) م . ( 2 ) نبطىها قومى عرب نژاد بودند كه بعد از راندن ادومىهاى قديم ( مذكور در تورات ) ساكن سرزمين كوهستانى ميان جنوب بحرميت و شمال خليج عقبه و شمال شرقى شبه جزيرهء سينا شدند و از قرن چهارم پيش از ميلاد مسيح داراى دولت و تمدنى بودند و از خط آرامى براى كتابت استفاده مىكردند . پايتخت ايشان « پترا يا بطرا » به معنى سنگ خاراست . اسم اصلى