عبد الحسين شهيدى صالحى
95
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
خويش مفسر را از اصحاب حضرت على الهادى ( ع ) ذكر كرده است . سيد مهدى بحر العلوم در الفوائد الرجاليه وى را از برجستگان روات و محدثين طبقهء هفتم ياد كرده است كه عصر غيبتين ( 260 - 329 ق ) را درك كرده و از شيعيان و علماى معروف مصر و اماميه بوده و تفسير معانى القرآن او را ذكر نموده است . تفسير مورد بحث به زبان عربى و شيوهء روائى است كه آيههاى قرآن كريم از طريق روايات و احاديث وارده از ائمهء اطهار ( ع ) تفسير شده است . بعضى از معاصرين تفسير معانى القرآن را با تفسير معانى القرآن و تسمية اصناف كلامه المجيد را به غلط دو تفسير ميخوانند و صحيح آن اتحاد آن دو است . منابع : تأسيس الشيعة ، 335 ؛ جامع الرواة ، 2 / 58 ؛ الذريعة ، 4 / 278 ؛ رجال ، ابن داوود ، 291 ؛ رجال ، سيد بحر العلوم ، 3 / 199 ؛ رجال ، شيخ طوسى ، 422 ؛ رجال ، علامه حلى ، 160 ؛ رجال ، نجاشى ، 2 / 287 ؛ الفهرست ، شيخ طوسى ، 379 ؛ كامل الزيارات ، ابن قولويه ، 50 ؛ معجم رجال الحديث ، 14 / 311 ؛ نوابغ الرواة فى رابعة المئات ، 233 . تفسير الجلودى ، اثر ابو احمد عبد العزيز ( م 332 ق ) فرزند يحيى بن احمد بن عيسى جلودى ازدى بصرى ، مفسر و متكلم لغوى محقق از قراء و علماى بصره . ابو العباس نجاشى در رجال خود بيش از دويست عنوان از مؤلفات وى را نام برده است كه نيز بيش از پانزده عنوان آن در علوم قرآن كريم و تفسير است . تفسير مورد بحث به زبان عربى و به شيوهء روائى است . لازم به توضيح است اكثر فهارس و كتب رجالى و اجازات سه تفسير از تفسيرهاى مفسر را عنوان خاص دادهاند : نخست تفسير جلودى به روايت حضرت على بن ابى طالب ( ع ) . دوم : تفسير براساس روايت ابن عباس . اين تفسير غير از تفسير فوق است كه به روايت از ابن عباس است .