عبد الحسين شهيدى صالحى
92
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
كه بعضى در تفسيرهاى خود از آن تفسير فراوان نقل كردهاند . تفسيرهاى ديگرى از ابن الحجّام نام بردهاند به شرح ذيل : 1 ) تأويل ما نزل فى النبى و آله عليهم السلام كه در اين تفسير ابن الحجام به آيات و كلمات قرآن مجيد كه در حق رسول اكرم ( ص ) و حضرت على بن ابى طالب ( ع ) و حضرت فاطمه ( ع ) و خاندان عصمت و نبوت نازل گرديده مىپردازد و آن در هزار بزرگ است و جماعتى از اصحاب گفتهاند كه هرگز مانند اين تفسير كسى تصنيف نكرده است ؛ 2 ) ما نزل من القرآن فى اهل البيت ( ع ) ، در اين تفسير آيات مذكور در حق امير المؤمنين ( ع ) و خاندان عصمت نازل شده و همچنين احاديثى كه از طريق عامه و خاصه در خصوص هر آيه نقل گرديده ذكر شده است اين تفسير در دو جلد بزرگ و در ده جزء تدوين گرديده است . نسخهء اصلى به خط مؤلف با اجازهء احمد بن ابى حب خراسانى مورخ ( 338 ق ) و اجازهء ديگر به خط شيخ طوسى مورخ ( 433 ق ) كه روى آن ثبت بوده است نزد سيد بن طاووس ( م 664 ق ) بوده و او هر دو جلد تفسير مذكور را در كتاب اليقين نقل كرده است ؛ 3 ) تأويل ما نزل فى اعدائهم ، در اين تفسير به آيات قرآن كريم كه در حق دشمنان حضرت امير المؤمنين ( ع ) و خاندان وى نازل گرديده پرداخته شده است . از طريق روايات و احاديث و اخبار وارده از ائمهء اطهار آيات مزبور تفسير شده است . سيد بن طاووس در سعد السعود و سيد هاشم توبلى در تفسير خود البرهان و علامه برغانى در كنز العرفان از آن تفسير بسيار نقل كردهاند ؛ 4 ) قراءة امير المؤمنين ( ع ) كه در قرائت حضرت على بن ابى طالب است و آن را از طريق ائمهء اطهار جمع نموده است و شيخ طوسى از طريق مشايخ از ابى هامون تلعكبرى روايت نموده است ؛ 5 ) تأويل ما نزل فى شيعتهم ، اين تفسير شامل آيات قرآن كريم است كه در حق ذرارى ائمهء اطهار و شيعيان حضرت امير نازل شده است ؛ 6 ) الناسخ و