عبد الحسين شهيدى صالحى

76

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

المحاسن اوست كه شامل رواياتى در تفسير آيات قرآنى مىباشد و اكثر مفسران شيعه در تفسيرهاى خود از كتاب المحاسن نقل نموده‌اند . تفسير مورد بحث هم مانند كتاب المحاسن به شيوهء روائى بوده است و در تفسير آيات قرآن كريم از روايات و احاديث ائمهء اطهار ( ع ) بهره گرفته و اسناد جمله‌اى از روايات به ابو جعفر احمد برقى منتهى مىگردد و در كتب اربعه و ساير كتب معتبر شيعه ذكر شده است . داوودى در طبقات المفسرين پس از ذكر تفسير وى به نام فضائل القرآن او را چنين وصف كرده ( . . . و اصله كوفّى من كبار الرّافضه . . . ) نجاشى و شيخ طوسى كه تفسيرهاى او را نام برده‌اند به سه واسطه از وى روايت كرده‌اند . منابع : الاستبصار ، 1 / 149 ، 3 / 251 ؛ تفسير البرغانى ، 1 / 62 ؛ جامع الرواة ، 1 / 63 ؛ رجال ، ابن داوود ، 40 ؛ رجال ، علامهء حلى ، 14 ؛ رجال ، شيخ طوسى ، 398 ؛ رجال ، نجاشى ، 1 / 204 ؛ طبقات المفسرين ، داوودى ، 1 / 72 ؛ الشيعه و فنون الاسلام ، 76 ؛ الذريعة ، 4 / 263 ؛ الفهرست ، ابن نديم ، 276 ؛ الفهرست ، شيخ طوسى ، 37 ؛ كامل الزيارت ، 49 ؛ مصفى المقال فى مصنفى علم الرجال ، 405 ؛ معالم العلماء ، 11 ؛ الكافى ، 5 / 357 . تفسير محمد بن العباس ، شيخ محمد ( م ح 280 ق ) فرزند عباس ، از محدثين و مفسران شيعه . تفسير مورد بحث به زبان عربى و به شيوهء روائى و طى تفسيرهاى روائى شيعه از آن نقل شده است . و مفسر پس از ذكر آيه در تفسير آن از روايات و احاديث ائمهء اطهار ( ع ) بهره گرفته است و على بن ابراهيم قمى با يك واسطه از مفسر در تفسير خود معروف به تفسير القمى روايت كرده است . مفسر غير از ابو عبد الله محمد بن العباس معروف به ابن الحجام صاحب تفسير و غير از ابو عبد الله محمد بن عباس غاضرى متوفى حدود سال 300 ق مىباشد كه هر سهء آنها در اسم و نام پدر و كنيه متحد و هم‌زمان هستند . منابع : الاستبصار ، 4 / 18 به بعد ؛ تفسير القمى ، 2 / 294 به بعد ؛ تهذيب الاحكام ، 6 / 51 به بعد ؛ جامع الرواة ، 2 / 134 ؛ الفهرست ، شيخ طوسى ، 180 ؛ معجم رجال الحديث ، 16 / 197 .